RUSTIGE, RELATIVERENDE HUMORIST

Evgeni Berzin heeft de Giro gewonnen. De pas 24-jarige wielrenner rekende definitief af met zijn Russische verleden als baancoureur. De omscholing tot wegrenner rondde hij in Italië af, in het voorjaar won hij Luik-Bastenaken-Luik. Hij is met Marco Pantani de grootste belofte van een nieuwe generatie.

Het afgelopen weekeinde werd Berzin niet meer bedreigd. Zaterdag stoeiden de toppers alleen om het bergklassement. Pascal Richard gaf met een zege in de ondergesneeuwde wintersportplaats Sestriere zijn bergtrui wat meer glans. Gisteren won Stefano Zanini in een massasprint de afsluitende rit van Turijn naar Milaan, waarna de huldiging van de eerste Russische Giro-winnaar kon beginnen.

Er zullen veel Italianen moeten lachen als ze worden herinnerd aan de uitspraak waarmee Peter Post aan het begin van dit seizoen afscheid nam van 'zijn' Russen, Ekimov en Zdanov: “Russen zijn goede renners, maar ze hebben geen publiciteitswaarde.” De jonge Berzin, die opviel door zijn vlotte presentatie in perfect Italiaans waardoor hij altijd met grapjes kon pareren, heeft als geen ander waarde gehad voor zijn sponsor.

Post, die in 1990 een oogje op de Rus had, heeft hem uiteindelijk laten lopen toen de Russische wielerbond geen toestemming gaf om vóór de Olympische Spelen van 1992 de amateurstatus op te geven. Berzin: “Ik presteerde niks bij die Spelen, dus toen zal de belangstelling van Post wel getaand zijn. Het kan ook zijn dat hij zich alleen op trainer Koeznetsov richtte, die ik eind '90 heb verlaten.”

Het is de vraag of Berzin in de handen van Post tot eenzelfde prestatie was gekomen. “Als ik bij Koeznetsov was gebleven, was ik nooit een goeie prof geworden”, stelt de Rus, voor wie eveneens vaststaat dat hij een groot deel van zijn Giro-zege te danken heeft aan zijn team en met name aan kopman Moreno Argentin. Die geslepen Italiaan, bezig aan zijn laatste seizoen bezig, verbaasde vriend en vijand door zijn jonge ploeggenoot berg na berg omhoog te sleuren.

De roze trui is vanaf de tweede dag in handen geweest van de Gewiss-ploeg, die eerder Milaan-San Remo (Furlan) en Luik-Bastenaken-Luik (Berzin) won. Na de vierde rit nam Berzin de trui van Argentin over via een overtuigende zege in de zware klim naar Campitello Matese. Vier dagen later verstevigde hij zijn positie in de tijdrit, die hij net als de klimtijdrit van afgelopen woensdag met duidelijke overmacht van Indurain won.

Het moeilijkste moment in de ronde was voor Berzin de beklimming van de Mortirolo-pas (twaalf kilometer lang, met stukken stijging van achttien procent) in de koninginnerit van vorig weekeinde. Eerst reed Pantani Berzin uit het wiel, nadat ze er samen vandoor waren gegaan. Later haalde Indurain hem in en liet hem achter. Maar de jonge Rus raakte niet in paniek en wist in de loop van de etappe kundig zijn achterstand te beperken. “Ik heb me maar één moment geforceerd. Dat was toen ik Indurain op de Mortirolo per se voor wilde blijven. Dat was dom. Daar kreeg ik een klap van in de laatste kilometers. Maar gelukkig raakte Indurain op de laatste klim zelf ook in een crisis, juist toen ik me weer aan het herstellen was.”

Dat herstelvermogen van Berzin was even indrukwekkend als de rust, de nuchterheid en zijn relativeren. Die eigenschappen straalde hij voortdurend uit. Zijn niet te slopen humor heeft mogelijk veel te maken met de bevrijding die zijn vertrek uit Rusland betekende en vooral de ontsnapping aan de greep van Koeznetsov. Het is niet minder dan haat wat Berzin produceert als hij wordt gevraagd naar zijn oude leermeester. “Het was een echte oude rechtlijnige communist. Het ergste vond ik dat je nooit mocht zeggen dat Koeznetsov iets fout deed. Je mocht geen televisie kijken, niet uitgaan, zelfs niet met een vrouw praten, laat staan trouwen. Maar ik had geen keus als ik wielrenner wilde worden. Bij hem kon je studeren en met een beetje geluk had je een zekere toekomst.”

In 1990 werd Berzin in Japan wereldkampioen achtervolging, zowel individueel als met zijn ploeg. Daarna wilde hij dolgraag een carrière als wegrenner beginnen, maar Koeznetsov stond dat niet toe. In 1991 kreeg de renner een uitnodiging van de Italiaanse amateurploeg Cuoril. Pas na veel lobbywerk van de assistent van de grote baas kreeg hij toestemming, “mits ik de helft van mijn maandloon van 700 gulden afstond aan de school in Sint Petersburg.” Aan het einde van het seizoen riep Koeznetsov hem weer terug voor militaire dienst. Toen ontdekte hij de macht van de trainer en wat het betekende om je lot in eigen handen te willen krijgen. “Hij wilde me klein krijgen en had niets voor me geregeld bij de kazerne. Ik zat volkomen opgesloten en kon twee maanden niet trainen. Gelukkig kwam er in januari '92 een uitnodiging van coach Goesetnikov voor de legerploeg CSKA Moskou. Ik kon daar de speciale status van sporter krijgen en weer gaan trainen, maar Koeznetsov liet me alleen gaan als ik hem een hartslagmeter, die ik nota bene nooit had gekregen, terug zou geven. 'Ik laat je vrij als je me 500 dollar geeft', werd het uiteindelijk. Zo heb ik mij moeten vrij kopen.”

Bij het WK '92 voor militairen in Italië vernam hij van de Italiaanse wereldkampioen dat oud-coureur Bombini bezig was een nieuwe ploeg rond Argentin te formeren. Berzin kreeg een contract voor twee jaar. Vorig jaar was een leerjaar. “Ik eindigde de Giro als negentigste, omdat ik alleen maar werkte voor Oegroemov en Argentin. Afgelopen winter heb ik heel hard doorgetraind om in het voorjaar al wat te kunnen laten zien.”

Volgens ploeggenoten Argentin en Bontempi wordt voor Berzin het grootste gevecht de strijd tegen de Westerse luxe. “Je hebt het aan Konisjev gezien: mooie auto's en vrouwen verdrongen de belangstelling voor de sport”, aldus het tweetal. “Berzin kan een grote worden, maar hij kan ook over twee jaar totaal verwend en verloederd zijn.” De renner zelf wuift de vrees weg: “Ik heb een heel andere mentaliteit dan Konisjev. Grote auto's interesseren me niet en ik ben geen versierder.” Inmiddels heeft hij evenwel zijn Fiat Croma ingeruild voor een Mercedes 200 (“het is een tweedehandse!”) en wil zijn vrouw graag verhuizen naar Monta Carlo.

Nu de Giro voorbij is zal Berzin eerst wat rust nemen. Hij heeft vier slopende maanden achter de rug. Dan zal hij zich richten op het wereldkampioenschap tijdrijden, dat 25 augustus in Sicilië (voor het eerst) wordt afgewerkt. Het wegkampioenschap, drie dagen later, zal hij overslaan “omdat dat te veel voorbereiding vergt”. Ook de Tour past dit jaar niet in mijn trainingsschema. Die zal volgend jaar samen met de Giro mijn hoofddoel zijn. Dit jaar wil ik waarschijnlijk nog wel het werelduurrecord aanvallen.”