Duitsland; Bondskanselier Kohl heeft reden tot tevredenheid

BONN, 13 JUNI. “Ik ben zeer zeker van mijn zaak, de kiezers zullen deze regeringscoalitie in de Bondsdagverkiezingen van 16 oktober een meerderheid geven. De tijd van de grote volkspartijen is zeker niet voorbij. Ik heb deze Europese verkiezingen niet tot 'test case' verklaard, dat heeft de SPD gedaan. Zij heeft het model-Kohl een Auslaufmodell genoemd. Welnu, dat model is nog heel bruikbaar en succesvol. En de FDP mag dan vandaag beneden de kiesdrempel gebleven zijn, maar dat wordt anders in de Bondsdagverkiezingen.”

Zo reageerde kanselier Helmut Kohl gisteravond op de onverwachte overwinning die zijn CDU/CSU (38,8 procent, één procent meer dan in 1989) de nederlaag van de FDP (die van 5,6 naar 4,1 procent zakte) en op de SPD van Rudolf Scharping had behaald (32,2 tegen 37,3 in '89). Kohl, juist gisteren 21 jaar CDU-voorzitter, wees erop dat regeringspartijen in andere Europese landen zware klappen hadden moeten incasseren. Hij was er ook zeer tevreden over dat de extreem-rechtse Republikaner (7,1 procent en 7 zetels in de Euroverkiezingen van '89) ruim onder de kiesdrempel (3,9 procent) waren gebleven. Als overtuigd Europeaan mocht hij zich trouwens ook verheugen over een verhoudingsgewijs goed opkomstpercentage van omstreeks 60, ten naaste bij hetzelfde als in 1989.

Kohl lijkt voor de zoveelste keer uit zijn as herrezen. Vijf maanden geleden verkeerde zijn CDU in een malaisestemming, zij hing in opiniepeilingen nog beneden 30 procent, terwijl de SPD al maanden ruim boven 40 procent zat. Op een congres in Hamburg moest hij toen zichzelf aan de haren omhoog trekken om zijn ontredderde partij te bemoedigen. Conjunctureel herstel van de Duitse economie en een reeks fouten en foutjes van SPD-voorzitter Scharping lijken de situatie ingrijpend en over een breed front in Kohls voordeel te hebben veranderd.

Bovendien, ook dat was gisteren een verrassing, scoorde de CSU als exclusief Beierse zusterpartij veel beter dan vorige week nog was verwacht. De partij van Theo Waigel (minister van financiën in Bonn en CSU-voorzitter in München) en de Beierse premier Edmund Stoiber wipte, dankzij meer dan in 50 procent in die deelstaat, met onverwacht gemak over de kiesdrempel en droeg met circa 7 procent bij aan het Europese verkiezingssucces van de Duitse christen-democraten. Het succes van de CSU, die de afgelopen maanden vooral in het nieuws was wegens de zogeheten 'Amigo-affaires' waarin een aantal van haar top-mensen was verwikkeld, was compleet doordat de Republikaner noch de 'anti-Maastricht-partij' van de vroegere Europese topambtenaar Manfred Brunner een voet aan de grond kregen. Waigel: “De media hadden ons ten onrechte al afgeschreven.”

Kohl en Waigel hadden nog een reden om tevreden te zijn. Er waren gisteren namelijk, annex aan de Euroverkiezingen, raadsverkiezingen in de Oostduitse deelstaten Saksen, Saksen-Anhalt, Thüringen en Mecklenburg-Vorpommern. Daarin wist de CDU zich vrij goed te handhaven, terwijl de SPD haar doelstelling om overal de grootste partij te worden zag mislukken.

Voor Rudolf Scharping hadden Kohl en Waigel gisteravond nog een ander verwijt. Namelijk dat de CDU erin was geslaagd om op de kiezersmarkt de Republikaner onder de vijf procent te houden, maar dat de SPD niet had kunnen verhinderen dat de PDS, de opvolgster van de socialistische SED in de vroegere DDR, een groot succes behaalde door - vooral in de grote Oostduitse steden - op percentages boven twintig uit te komen. Volgens Kohl en Waigel draagt de SPD hiervoor een zekere verantwoordelijkheid doordat zij de economische toestand slechter voorstelt dan zij in feite is en daarmee de PDS aantrekkelijker heeft gemaakt voor ontevreden kiezers. In het Duitse verkiezingssysteem, waarin de kiesdrempel vervalt als het een partij lukt in minstens drie (Oostduitse) kiesdistricten een kandidaat rechtstreeks gekozen te krijgen, heeft de PDS nu een behoorlijk uitzicht op voortgezette vertegenwoordiging in de Bondsdag. Scharping erkende min of meer dat zijn SPD tekortgeschoten was met de opmerking dat hij het PDS-resultaat (4,7 procent) “angstaanjagend” vond en dat de SPD meer werknemers en werklozen moet zien te “mobiliseren voor méér werk en méér sociale rechtvaardigheid”.

Volgende week, 22 juni, moet een congres in Halle Scharping als lijsttrekker van de SPD kiezen. De vraag of zijn campagne, die volgens velen in de SPD (en bij de Groenen, die op 10,1 uitkwamen) tot nu toe “te gouvernementeel en te weinig oppositioneel” is geweest, voldoende effectief is, komt deze week opnieuw in discussie. Op 25 juni zijn er alweer regionale verkiezingen in de Oostduitse deelstaat Saksen-Anhalt, waar de CDU gisteren de grootste partij wist te blijven. De SPD zit plotseling in zwaar weer, Helmut Kohl was gisteravond niet voor niets opgewekt.