De Canadees geniet vooral van Rijkaard

TORONTO, 13 JUNI. Op het vliegveld van Toronto ontmoette het Nederlands elftal gisteravond de honkbalploeg van de Blue Jays. Twee topteams uit twee verschillende werelden. Ze vertoefden de afgelopen dagen nogal eens in elkaars spoor, want het Nederlands elftal vereerde de Noordamerikaanse kampioen zaterdag met een bezoekje tijdens het duel tegen de New York Yankees. Niet tot groot enthousiasme van de internationals overigens, die het honkbalspel te statisch vonden. De voetballers zelf wonnen met 3-0 van het Canadese nationale team.

Oranje zorgde in het Varsity-stadion van Toronto voor veel enthousiasme. Als een speler een tegenstander passeerde, werd dat met bewondering gadegeslagen. De passes van Koeman en Jonk oogstten een langgerekt òòòhhhh. De twintigduizend toeschouwers in Toronto raakten niet uitgekeken op Frank Rijkaard, op zijn souplesse en technische kwaliteiten als middenvelder.

Rijkaard vormt aan de vooravond van het wereldkampioenschap voetbal de sleutel voor de oplossing van het laatste probleem van bondscoach Dick Advocaat. Als de Ajacied de bereidheid toont om net als op het EK van 1988 een verdedigende positie in te nemen, is de legpuzzel van Oranje volledig. Rijkaard was gisteren de absolute uitblinker in de afsluitende oefeninterland voor het WK. Maar in de tweede helft verloste hij het Nederlands elftal pas echt van een probleem door als rechtsachter de zwalkende Stan Valckx te vervangen. Jan Wouters kon zodoende van linkshalf naar de rechtermiddenpositie verhuizen, zodat aan die kant de linksbenige Rob Witschge weer een koppel vormde met Bryan Roy.

Advocaat maakte er achteraf geen geheim van dat hij Rijkaard soms te aanvallend vond spelen. “Waardoor we bij balverlies te veel ruimte weggaven.” In het Varsity-stadion voetbalde Rijkaard niettemin als in zijn beste jaren. Met intense liefde voor het spel. Sierlijk gleed hij langs zijn tegenstanders, messcherp waren zijn splijtende passes. Met als bekroning een fraaie treffer op aangeven van Dennis Bergkamp.

Rijkaard als voorstopper gaat ten koste van de schoonheid. Maar het resultaat is heilig. Jan Wouters moet de afwezigheid van de Ajacied op het middenveld deels kunnen compenseren en Rijkaard scherp houden als verdediger. Tegen de uitgebluste Canadezen zorgde het zwakke optreden van Valckx nog niet voor averij. Maar als op het WK spitsen van wereldniveau het doel van De Goey bestoken, heeft Oranje behoefte aan rust en efficiency in de toch al minimaal bezette verdediging.

Rijkaard heeft zich beschikbaar gesteld voor twee posities: die van rechtshalf en rechterverdediger. Als Advocaat hem vraagt om verdedigend te spelen, zal Rijkaard dat in het teambelang niet weigeren. Maar hij wijst er wel op dat er in de eerste helft door zijn toedoen veel meer dreiging was op het middenveld. “En ik meen te constateren dat we in de tweede helft niet meer hebben gescoord”, voegt hij er fijntjes aan toe. Rijkaard vindt Valckx en Van Gobbel heel geschikt om achterin in de mandekking te spelen. Advocaat is afgestapt van de zôneverdediging. Hij neigde gisteravond, na het mislukte experiment met Valckx, naar een opstelling met Van Gobbel.

Een ander probleem is de positie van rechteraanvaller. Gaston Taument leek een voorsprong te hebben genomen op Marc Overmars. Hij zou spelen tegen de Canadezen, maar een griepaanval zorgde ervoor dat hij verzwakt en knarsetandend aan de kant moest blijven. Overmars greep zijn kans met beide handen aan. Hij smeet in het begin van het duel met zijn krachten. Geheel tegen de afspraak in, want Oranje moest gedoseerd en compact spelen om aan de tropische omstandigheden te wennen. De aspiraties van Overmars leidden echter wel tot een comfortabele 2-0 voorsprong in een vroeg stadium. Eenmaal aangespeeld in de diepte bleek hij niet meer te achterhalen voor zijn directe tegenstander Ian Carter.

In de tweede helft werd duidelijk wat de waarde is van Ronald de Boer voor het team. Met Peter van Vossen als diepste spits, verloor het spel van Oranje aan raffinement. Het was uitgerekend Ronald de Boer die vrijdagavond na de maaltijd opriep tot een boycot tegen Voetbal International. De als grijze muis afgeschilderde Ajacied liet zijn tanden zien. De Boer was verbolgen over de door het weekblad geuite suggestie dat hij het vertrek van Gullit met gejuich heeft begroet. Hij kreeg onmiddellijk bijval van Dennis Bergkamp. En daarna schaarde de volledige selectie zich achter het initiatief. Er was bij veel spelers al eens irritatie ontstaan over de Gullit-lobby rondom Nederland-Engeland.

De kritische benadering ten aanzien van de spelersvakbond VVCS en Sport Promotion BV is sommigen ook in het verkeerde keelgat geschoten. Internationals die niet worden begeleid door het familiebedrijf van de Jansens, zoals Frank Rijkaard en Ronald Koeman, verklaarden zich solidair.

Een persboycot is niet goed te praten, want profvoetballers gloreren immers bij de gratie van het volk. Maar de actie zegt wel iets over de homogeniteit van deze groep. Dat was gisteren ook terug te vinden op het veld. Randy Samuel - in Nederland spelend voor PSV, Volendam en Fortuna - kon na afloop een aardige vergelijking trekken. In een korte tijd werkte hij met Canada oefenwedstrijden af tegen Marokko (1-1), Brazilië (1-1), Duitsland (0-2) en Nederland. Het Oranje van de eerste helft was in zijn ogen het sterkste team. Duitsland eigenlijk het zwakste. Maar hij vond het spijtig dat Canada het Nederlands elftal niet wat eerder in de oefensessie had getroffen. Tenslotte waren ze na het door Herman van Veen gezongen Wilhelmus, vooral in de beginfase tegen Oranje te kort geschoten. Gewoon een gebrek aan kracht als gevolg van een zware week. Terwijl ze juist tijdens de andere wedstrijden in het eerste half uur hun fysieke kwaliteiten hadden getoond.

Samuel speelde tegen Völler, Romario en Bergkamp. Romario was in zijn ogen de moeilijkste tegenstander. “Want dat is de beste spits van de wereld”, zegt hij glunderend. “Klinsmann en Völler waren hier echt op vakantie.” Bergkamp, die de openingstreffer maakte, opereerde volgens Samuel positioneel heel sterk. Tenslotte vroeg hij of we willen schrijven dat hij een nieuwe club zoekt. Want naar Fortuna gaat hij echt niet meer terug. Voorlopig vertoeft hij twee maanden in Vancouver, een heel andere (voetbal)wereld.