Alleen toerist verrast door treinstaking

AMSTERDAM / ROTTERDAM, 13 JUNI. “Kan ik iets doen om de staking te verhelpen”, vraagt een Amerikaanse toerist in het Centraal Station in Amsterdam. Een conducteur heeft hem zojuist verteld dat er vandaag geen treinen rijden. “We hebben twee weken voor heel Europa. Amsterdam is leuk, maar niet leuk genoeg om er langer te zijn dan twee dagen.”

De would-be stakingsbreker verlaat even later moedeloos het station voor een extra dag in het museum of de coffeeshop. Vorige week woensdag waren er nog forenzen die door de wilde staking werden verrast. Vandaag staan vrijwel uitsluitend toeristen naar het lege informatie-bord te kijken.

Eén Nederlandse man is hier vanochtend wel geweest, vertelt een conducteur. “Die kwam voor de televisie-camera. Toen hij niet meer werd gefilmd, zei de man dat hij vandaag vrij was en ging hij weer naar huis.”

De taxichauffeurs doen intussen goede zaken. “We hebben meer lange ritten naar Den Haag en Rotterdam. Woensdag had een collega echt geluk met een rit naar Parijs. Dan ben je in één klap voor een week binnen”, zegt een chauffeur.

Om half vijf in de ochtend zitten in het machinistenverblijf op het Centraal Station van Amsterdam al groepjes conducteurs en machinisten te klaverjassen. Ze leggen de kaarten even neer als de actieleider de aanwezigen vraagt wie wil staken. Iedereen steekt zijn hand omhoog en pakt daarna de kaarten weer op.

Zo'n tien personen in de Amsterdamse ochtendploeg zijn werkwillig. De rest, ruim tweehonderd werknemers, laat zich bij een van de bonden inschrijven als staker. De meerderheid van de verkeersleiding en perronopzichters heeft ook het werk neergelegd. De dienstdoende agenten van de Spoorwegpolitie verklaarden zich solidair, maar staken niet.

Een machinist die zich bij de FNV-tafel komt inschrijven, zegt het hele weekeinde getwijfeld te hebben. “Ik ben teleurgesteld over de wilde staking van vorige week. De bonden waren weer eens verdeeld. Dat bezorgt ons elke keer een afknapper.”

Voor NS-directeur Den Besten heeft de machinist geen goed woord over. “Een blok beton, zijn voorganger Ploeger was veel geschikter. En die man weet niets van treinen.” Net als het overige NS-personeel begrijpt hij weinig van het beleid van de directie. “De NS willen mensen ontslaan, terwijl wij in de zomer geen extra verlofdagen mogen opnemen. Daar is te weinig personeel voor.”

In Rotterdam, traditioneel een roerig rayon, is de stakingswil groot. “Van de 350 man personeel doen er 200 mee”, weet een kaderlid van de FNV.

Op wat voetgangers en junkies van Perron 0 na is de aankomsthal verlaten. Het personeel staat op een traverse boven de hal in groepjes te praten en koffie te drinken. Verderop, in de personeelskantine, liggen de speelkaarten op tafel. “Klaverjassen kan ik eindeloos volhouden”, zegt een 'matwasser'. “Desnoods twee weken.”

Bij het administratief personeel heeft de stakingsoproep echter maar ten dele succes. “Ik blijf gewoon achter mijn bureau”, zegt een werknemer van 'Planning en Control'. “Dat hoef ik u verder niet uit te leggen.”

Twee lokettisten zitten aan de 'stille kant' van het station hardnekkig op hun post. “Ik ben het er niet mee eens. Vorig jaar vonden de bonden het sociaal plan van de directie uitstekend, nu deugt er opeens niets meer van. De reizigers zijn weer de dupe. Laten ze liever de ramen gaan ingooien bij die yuppies van de directie”, zegt de één. “Geen commentaar”, bitst zijn collega.

De stakingsleiders is er veel aan gelegen om eenheid tussen de bonden te onderstrepen. Daarom lopen veel stakers met drie badges op hun borst rond: van de FNV, CNV en FSV.

De uiteenlopende eisen die de bonden de directie in de loop van de week stelden, zijn dit weekeinde gelijkgeschakeld, de irritatie over de solo-actie van de FNV, die een 24-uurs staking uitriep terwijl de andere bonden nog dachten aan een spitsstaking, is in Rotterdam schijnbaar vergeten.

“Uit een enquête vanmorgen bleek honderd procent van onze leden de hele dag te willen staken. We waren het helemaal eens met een 24-uurs staking, maar wilden dat onze leden zich er eerst over uitspraken”, sust FSV-kaderlid H. Zedman. Hij wil wel verder gaan: “We laten ons ditmaal niet uit elkaar spelen. Eigenlijk moeten alle bonden fuseren.”

Om zes uur 's middags is er in Rotterdam een personeelsvergadering over het vervolg van de acties. De vakbonden denken de uitslag al te kennen. “We gaan opnieuw 24 uur plat”, zegt Zedman van de FSV. “De NS houdt de poot stijf”, aldus De Haan van de FNV. “Ze zijn ons aan het provoceren, kijken hoe lang we volharden. Ik verwacht een lange staking.” Of dat ook voor Venlo geldt, betwijfelen ze. “Maar Amsterdam zit met ons op één lijn”, zegt Zedman van de FSV.

Een conducteur in de kantine heeft een hard hoofd in de afloop van de staking. “De directie weet dat de twijfel toeslaat naarmate het langer duurt. Dan valt er weer een bond tussenuit en gaat met de directie om tafel zitten. Ik kan de staking financieel wel dragen, mijn vrouw werkt ook. Maar onder mijn collega's zijn niet zoveel tweeverdieners.”