Petit Histoire D-Day

Laten we allereerst iets rechtzetten: D-Day is niet afgeleid van Decision Day of THE Day. Het is de eerste letter van Day, net zoals H Hour gebruikt wordt en Uur U. Niet meer en niet minder.

Wat mij imponeert, afgezien van de grootte van de operatie, is de manieren waarop het fout had kunnen lopen en de enorme inspanning die geleverd is om de Duitsers om de tuin te leiden.

Men kan het zich bijvoorbeeld niet voorstellen dat geen enkel Duits schip, geen enkele U-boot, geen 1-mans onderzeeër, die enorme vloot van 5000 schepen heeft zien aankomen.

Goed, er was een buitengewoon effectieve storing van de Duitse radar, maar alles was er op gericht dat, mochten de Duitsers iets van de invasievloot opmerken, ze zouden denken dat het om een afleiding ging, terwijl de echte invasie dan in Calais zou plaatsvinden.

Dit alles terwijl de invasievloot grotendeels meer dan 24 uur onderweg was, omdat het de boel een dagje was verschoven i.v.m. het buitengewoon slechte weer, waardoor de troepen aan boord enorm last hadden van zeeziekte, niettegenstaande het gebruik van het nieuwe middel dramamine dat toen voor het eerst op grote schaal zijn intrede deed.

Voor al deze misleidingen moeten we allereerst Churchill dankbaar zijn, die al in 1939 doorhad dat Engeland nooit de verdedigingsmiddelen had om het Duitse leger te weerstaan en zich daarom omgaf door een bolwerk van leugens en deceptie. “In war-time, truth is so precious that she should always be attended by a bodyguard of lies.”

De keuze van Normandië als landingsplaats was even vindingrijk als gevaarlijk. Het lag absoluut niet voor de hand om zo ver van het eigenlijke doel - Berlijn en de grote kanaalhavens Cherbourg, Le Havre, Dieppe, Antwerpen en Rotterdam - in een vlak en uiterst goed verdedigbaar terrein aan te vallen, terwijl de deceptie-voorbereidingen zich richtten op de strategisch juiste punten als Calais (Operation Fortitude South), Noorwegen (Fortitude North), Bordeaux (Ironside), Barcelona (Royal Flush), Marseille (Vendetta) en Griekenland (Zeppelin).

Hitler maakte intussen de klassieke fout om overal even sterk te willen zijn, langs de gehele linie, waardoor hij nergens sterk was. Bovendien had hij de commando-voering dermate gecentraliseerd dat van enige slagvaardigheid al geen sprake meer was, tot grote woede van zijn ervaren generaals.

In de wateren van Schotland lag een hele invasievloot klaar, compleet met troepen, vliegtuigen en tanks, vaak van hout, rubber of karton. De beroemde tankgeneraal Patton hield zich in zuid-oost Engeland op met een enorme troepenmacht, tanks, landingsvaartuigen en vliegtuigen van de decorschilder. Sleepboten voeren met luidsprekers in het Nauw van Calais om het geluid van winches, de motoren van kleine vaartuigen en het geluid van landingsvaartuigen die tegen andere schepen liggen te bonken, te laten horen. In Gibraltar arriveerde een namaak Montgomery en op het Spaanse strand spoelde het lijk van een zeeofficier aan met de plannen voor de verkeerde invasie.

Terwijl de echte Montgomery vijf divisies naast elkaar i.p.v de geplande drie eiste en de enorm complexe verkeersregeling maakte van de invasie zelf, waren de deceptieplannen minstens zo ingewikkeld en precair. Men ging zelfs zo ver dat de dubbelagent Pujol Garcia, codenaam 'Garbo' zijn Duitse bazen tipte over de aanvalsgolven van man en materiaal op de kust van Normandië, vele uren voordat de echte invasie begon - allemaal gevolgd door het urgente bericht op 9 juni dat het om een afleiding ging, juist op het moment dat Hitler besloten had de reserves toch in Normandië in de zetten, waar hij na Garbo's bericht van afzag, zodat er bij Calais een kwart miljoen Duitsers vruchteloos op de echte invasie wachtten.

Twee volledige eskadrons van de RAF lieten wolken aluminium vallen tussen Le Havre en Boulogne, waardoor de indruk op de Duitse radar ontstond van een grote invasievloot. In het Kanaal zelf trokken kleine schepen reflecterende ballonnen achter zich aan.

Boven Normandië werden rubberen poppen neergelaten, aan parachutes, die als ze de grond raakten een serie luide knallen lieten horen. Die deceptie was zo volledig, dat toen er echte troepen landden, sommige Duitse generaals van mening waren dat het wel weer rubberpoppen zou betreffen.

Aan Duitse zijde was dus het geloof in Calais compleet. Zelfs Rommel meende dat er in dit slechte weer niet zou worden aangevallen en hij vertrok naar Ulm om zijn vrouw een paar echt Franse rode schoenen te brengen voor haar verjaardag op 6 juni. Zijn chef Von Rundstedt, die een 'laat maar komen'-verdediging voorstond, in tegenstelling met Rommels adagio 'pak ze op het strand', werd door Hitler gewantrouwd. Deze had hem in 1941 ontslagen als opperbevelhebber van de Heeresgruppe Sud. (Na het fiasco werd V. R. op 2 juli trouwens wederom ontslagen).

In Rennes was een oorlogsspel aan de gang. Rommel had zijn generaals ontboden om deel te nemen aan een theoretische verdedigingsoefening, waarbij de een-benige commandant van het 84ste legerkorps, generaal Marcks, de rol van Eisenhower zou vervullen. De plaats van de invasie: Normandië. Toen de eerste berichten bij de verzamelde generaals begonnen binnen te druppelen, ontstond er aanvankelijk verwarring of het nu echte berichten van het front of oefenberichten voor het Kriegspiel betroffen...

Waar de aandacht van de geallieerde planners zich volledig op de kustrand richtte, werd het achterland een beetje verwaarloosd. Men had zich niet goed voorbereid op de Franse bocage, de eeuwenoude heggen die de weiden van elkaar scheidden, met de holle wegen daartussen, vrijwel ondoordringbaar voor tanks en infanterie. Een tank die over zo'n oud begroeid muurtje kwam, had eerst de ongepanserde onderzijde omhoog - een gemakkelijke prooi voor de Duitse Panzerfaust.

Erger nog was dat, met Eisenhowers toestemming, de Amerikanen het bericht was onthouden dat achter Omaha Beach de befaamde, in Rusland geharde, Duitse 352ste infanterie-divisie lag “in order not to increase the morale problems of the U.S. 1st and 29th divisions”.

Daarbij kwam de ogenschijnlijk onrechtvaardige militaire regel dat de succesvolle landingsgroepen de meeste reserves, benzine en steun van zware wapens krijgen. De rest moet maar even aandarren.

Zo had iedereen problemen die niet voorzien waren. Een Amerikaanse infanterist vertelde vorige week dat hij als de dood was bij elk nieuw veldje dat overgestoken moest worden: “In elk bosrandje of heg kon een nieuwe sniper zitten.” Tot hij erachter kwam dat je alleen weiden met koeien moest oversteken. Die koeien, nieuwsgierig immers, stonden steevast met z'n allen naar de sluipschutter te kijken. Zo wist je precies waar hij zat.

“Elke keer als ik door Normandië rij en ik zie koeien staan, ben ik ze nòg dankbaar.”