Moskou eist een specifieke band met de NAVO

ISTANBUL, 11 JUNI. Rusland zet zijn handtekening pas onder het Partnership for Peace-programma, dat door de NAVO is opgesteld om de banden met de Midden- en Oosteuropese landen aan te halen, als er tevens overeenstemming is bereikt over de specifieke relatie tussen Moskou en het Westerse bondgenootschap.

De Russische minister van buitenlandse zaken, Andrej Kozyrev, liet er gisteren op de NAVO-raad in Istanbul geen twijfel over bestaan dat hij slechts bereid is naar het NAVO-hoofdkwartier in Brussel te komen als beide protocollen gereed zijn.

De Russische opstelling zet een domper op de aanvankelijke euforie in Istanbul. De ministers van buitenlandse zaken van de zestien NAVO-lidstaten kwamen donderdag op een bijeenkomst van de Noordatlantische Raad overeen dat Rusland weliswaar een grote macht is, maar dat die erkenning pas wordt uitgewerkt in een individuele overeenkomst met de NAVO als eerst het Partnership for Peace-programma wordt ondertekend. Met deze formule wees het bondgenootschap feitelijk de dringende wens van Moskou af dat formeel, dus in een document met een bindend karakter, de erkenning wordt neergelegd dat Rusland, gezien het feit dat het het grootste en meest machtige land is in Europa, wel degelijk recht heeft op een duurzame relatie met de NAVO, teneinde tot een nieuwe veiligheidspolitiek in Europa te komen. De NAVO-raad verplichtte zich slechts tot het aangaan van een 'brede dialoog'.

In de Noordatlantische Samenwerkingsraad, waaraan gisteren door een recordaantal van 41 staten werd deelgenomen, bleek dat Moskou zich niet zo maar door Brussel van zijn voornemen liet afbrengen en via de achterdeur probeert om alsnog zijn zin door te drijven. De Nederlandse minister van buitenlandse zaken, Kooijmans, omschreef de sfeer als grimmig en afhoudend. “In de woorden van de Russische minister van buitenlandse zaken schuilt verhulde kritiek op de houding van de NAVO”, aldus Kooijmans.

Moskou legde veel gewicht in de schaal wat betreft de tekst van de slotverklaring. Daarin werd aanvankelijk gerefereerd aan de wens van het bondgenootschap om zich uit te breiden met nieuwe leden uit Midden- en Oost-Europa, zoals ook de negen leden tellende West-Europese Unie (die uiteindelijk moet uitgroeien tot de militaire poot van de Europese Unie) voorstaat. Maar dat bleek opnieuw tegen het zere been van de Russen te zijn, die met de suggestie kwamen om de Noordatlantische Samnewerkingsraad ondergeschikt te maken aan de CVSE, de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa, waarin Rusland in tegenstelling tot de NAVO wel degelijk invloed heeft.

Dat idee is weer onaanvaardbaar voor de NAVO, maar het leidde er wel toe dat het hoofdstuk van de uitbreiding van Westerse bondgenootschap door de hardnekkige houding van Rusland volledig is geschrapt. De waarnemend secretaris-generaal van de NAVO, Sergio Balanzino, hoopt nog steeds dat Moskou op korte termijn het Partnership for Peace-programma zal ondertekenen, ook al moest hij erkennen dat Kozyrev zich niet op een datum heeft vastgelegd. Palenzino zei uit gesprekken met de Russische bewindsman wel te hebben begrepen dat deze geen officieel document eist waarin de specifieke relatie tussen de NAVO en Moskou wordt vastgelegd. “Het gaat hem vooral om het documenteren van de discussie”, aldus Balanzino.

Hij had geen antwoord op de vraag of de Russische opstelling van de NAVO-raad in Istanbul blijk geeft van een verandering, een verharding zelfs in Moskou ten opzichte van het bondgenootschap. “Rusland moet behandeld worden zoals het zich laat gelden. Op basis van een dialoog hopen we de relatie tussen de NAVO en Rusland te verbeteren. Dat is ook in het belang van de landen rondom Rusland. Het is beter een ontspannen buurman te hebben dan een nerveuze”, aldus Balanzino.