Justitie behandelt dossiers te traag; Asielrechtbank kan zaken niet meer aan

DEN HAAG, 11 JUNI. De rechterlijke macht in Nederland kan de grote hoeveelheid beroepszaken van afgewezen asielzoekers niet meer aan. Het aantal verzoekschriften is in de afgelopen drie maanden opgelopen tot 3.240. De Vreemdelingenkamer werd begin maart juist opgericht om de asielprocedures te versnellen.

De oorzaak van de vertraging is het lage tempo waarin het ministerie van justitie werkt. De vijf rechtbanken die onder de nieuwe Vreemdelingenkamer vallen, moeten sinds de invoering van de nieuwe vreemdelingenwet te lang wachten op de dossiers van het departement van justitie.

Door de wachtlijsten bij de Vreemdelingenkamer is er geen sprake van dat de verzoekschriften worden afgehandeld binnen de vijf weken die Justitie in het vooruitzicht heeft gesteld. “De wachttijden zijn inmiddels opgelopen tot enkele maanden”, aldus mr. D.J. van Dijk, landelijk coördinator van de Vreemdelingenkamer.

Mr. R.J. Hamerslag, voorzitter van de adviescommissie vreemdelingenrecht van de Nederlandse Orde van Advocaten, spreekt van een “regelrechte puinhoop”.

Volgens de nieuwe vreemdelingenwet kunnen asielzoekers eenmaal beroep aantekenen tegen hun afwijzing bij de Vreemdelingenkamer. Sinds de oprichting van de Vreemdelingenkamer zijn 3.240 verzoekschriften binnengekomen van asielzoekers die het beroep tegen hun afwijzing in Nederland willen afwachten. Daarvan is volgens Van Dijk slechts een klein deel behandeld.

Rechters en advocaten verwijten Justitie een dermate grote achterstand in de dossiers te hebben, dat zij niet de juiste informatie aan de landsadvocaat kunnen verstrekken. Hierdoor kan deze geen verweerschrift opstellen.

Zo liggen in de Amsterdamse vestiging van de Vreemdelingenkamer 600 voorlopige voorzieningen te wachten op behandeling. De voorlopige voorziening is per 1 maart in de plaats gekomen van het kort geding. Daarbij moet de rechter beslissen of de asielzoeker het beroep tegen zijn afwijzing in Nederland of in het buitenland moet afwachten.

Volgens Hamerslag heeft de rechtbank in Amsterdam sinds maart 1994 zelfs nog geen enkele voorlopige voorziening kunnen behandelen omdat ze het nog te druk heeft met het afhandelen van de “enkele honderden” kort gedingen die voor maart bij de gewone rechtbank werden ingediend.

Een woordvoerder van het ministerie van justitie zegt desgevraagd dat er nog 895 dossiers liggen waarvoor een verweerschrift moet worden opgesteld.

Volgens Justitie zijn sinds begin maart 1432 verzoekschriften bij het ministerie gedeponeerd. Ruim 1800 verzoekschriften liggen nog bij de Vreemdelingenkamer, waar advocaten vaak alsnog beslissen ze in te trekken of rechters te weinig tijd hebben om ze te behandelen, aldus de woordvoerder van het ministerie.

Pag.3: Procedure asielzoekers slibt dicht

Landelijk coördinator Van Dijk wijst erop dat de rechterlijke macht al eerder heeft geprotesteerd tegen “de te snelle invoering van de Vreemdelingenkamer.” Voorzitter Hamerslag meent dat het parlement zich niet goed van zijn taak heeft gekweten. “De Tweede Kamer heeft zich laten gebruiken en hoe de Eerste Kamer overstag ging, weten we allemaal.”

Die Eerste Kamer ging aan het eind van vorig jaar, na een nacht debatteren en onder zware druk van de toenmalige minister van justitie Hirsch Ballin akkoord met de nieuwe vreemdelingenwet, waarin het hoger beroep voor asielzoekers werd afgeschaft. Justitie hoopte met deze afschaffing en de nieuwe vreemdelingenwet de asielprocedure terug te brengen naar zeven maanden. Momenteel kan de procedure in extreme gevallen enkele jaren duren.

Ook het nieuwe automatiseringssysteem en de verzesvoudiging van rechters en griffie leveren de nodige problemen op. De Vreemdelingenkamer telt momenteel 25 rechters. “We komen nog zo'n vijftien rechters tekort”, aldus Van Dijk. De rechtbanken in Den Bosch en Den Haag zijn inmiddels een wervingscampane begonnen, die volgens de landelijk coördinator succesvol verloopt. “Maar dan nog duurt het anderhalf jaar voordat die mensen optimaal als rechter in de Vreemdelingenkamer kunnen functioneren.”

Voorzitter Hamerslag van de vluchtelingencommissie van de Nederlandse Orde van Advocaten hekelt de gang van zaken bij de vijf rechtbanken. “Op deze wetgeving was niemand voorbereid. Sommige rechters hebben cursussen gevolgd. Maar andere rechters zijn helemaal niet voorbereid en hebben geen kennis van zaken.”