Fietswiel-replica Duchamp spoorloos

AMSTERDAM, 9 JUNI. Het exemplaar van het beroemde 'Fietswiel' van Marcel Duchamp dat eigendom is van de Britse Pop-artkunstenaar Richard Hamilton (72), is spoorloos verdwenen. Hamilton zond de replica van het wiel op een kruk, die hij in 1963 zelf maakte en door zijn vriend Duchamp liet signeren, vorige zomer naar de Biënnale van Venetië. Daar stond het ten toon in het Britse paviljoen in het Palazzo Grassi, en reisde vervolgens door naar een expositie in Lyon. Dit schrijft het Duitse kunsttijdschrift Art in het juninummer van dit jaar.

Sinds het kunstwerk uit Lyon vertrok op weg naar Londen, is het zoek. Volgens de Britse transportfirma Bourlet and Sons, die gespecialiseerd is in het vervoer van kunstwerken, is de vracht “verloren gegaan, per ongeluk vernietigd of gestolen”. De waarde van het Fietswiel wordt geschat op circa 340 duizend gulden.

Duchamp (1887-1968) maakte het fietswiel, dat als eerste ready made de geschiedenis is ingegaan, in 1913. Duchamp zelf sprak toen nog niet van een ready made. Hij stelde het wiel, waarvan hij de maten nooit vastlegde en dat hij evenmin signeerde, voor z'n plezier in zijn atelier op. De ferme draai die hij er zo nu en dan aan gaf bezorgde hem afleiding, zei hij in interviews, net zoals lekkende vlammetjes in een open haard doen.

Dit originele exemplaar ging al in 1916 al verloren. Hamiltons replica is niet de enige die van het fietswiel bestaat. In 1916, 1951 en 1960 werden ook replica's gemaakt. In 1964 werden onder supervisie van Duchamp-kenner Arturo Schwarz nog eens acht fietswielen in de handel gebracht.