De tandarts bedacht een eigen speelwijze

Estilo Colombiano staat voor gedurfd en aanvallend spel. Tandarts-politicus-bondscoach Maturana leerde de vedettes geen god op noppen meer te zijn. Individualisme maakte plaats voor dienstbaarheid aan het elftal.

De snelle internationale opkomst van het Colombiaanse voetbal wordt het best gekarakteriseerd door de adjectieven voor het nationale elftal van de Colombianen. Was de ploeg vier jaar geleden bij het WK in Italie nog een 'verrassende buitenstaander', nu, aan de vooravond van het wereldkampioenschap in de Verenigde Staten heet Colombia al een 'kanshebber'. In een vraaggesprek begin vorige maand met de Milanese sportkrant La Gazzetta dello Sport noemde Johan Cruijff de Colombiaanse selectie zelfs zijn favoriet voor de overwinning in Amerika.

Na de weinig succesvolle deelname aan het WK in Chili in 1962 - na bijna drie decennia van absolute stilte rond het Colombiaanse voetbal - en het WK in Italie, zal Colombia nu voor de derde maal spelen in de eindronden van een wereldkampioenschap voetbal.

De verwachtingen, binnen en buiten Colombia, zijn hooggespannen, en niet alleen omdat profeten als Cruijff het elftal een goede kans geven op de finale. Al in Italie liet Colombia zien, wat voetbal estilo Colombiano is. Gedurfd, aanvallend, bij vlagen briljant spel - het soort voetbal waar fans van houden en dat mogelijk ook het ongeinteresseerde Amerikaanse publiek zal bekoren.

Onder coach Francisco Maturana, die voor de tweede maal de selectie begeleidt naar een WK, heeft het Colombiaanse elftal er bovendien een dimensie bijgekregen. Naast hun offensieve kracht beschikken de Colombianen nu ook over een sterke en coherente defensie. De elfde man, de 24-jarige keeper Oscar Cordoba, staat gewoon weer in het doel. Voorbij zijn de dagen van de spectaculaire doelman Rene Higuita, die vaak tot verrukking van de toeschouwers en tot ontzetting van zijn teamgenoten en coach Maturana tot ver voorbij de middenstip meespeelde, en dikwijls niet als laatste man.

Vorig jaar kwam een abrupt einde aan de voetbalcarriere van deze Higuita, toen hij achter de tralies werd gezet op grond van een nieuwe wet in Colombia die elke bemoeienis met een ontvoeringszaak tot een strafbaar feit bestempelt. Higuita had dienst gedaan als tussenpersoon in een ontvoeringszaak en toegegeven ook zijn bankrekening open te hebben gesteld voor de transfer van het losgeld. Voor velen kwam de val van Higuita niet onverwacht. De speler van Medellin was ook een van de intimi van de eind vorig jaar gesneuvelde drugsbaron Pablo Escobar.

Hoewel met Higuita een van de meest kleurrijke spelers uit de Colombiaanse selectie verdween, telt het team nog steeds een aantal sterren van formaat. Van hen is in Europa Carlos El Pibe Valderrama het best bekend. De met rasta dreadlocks getooide Valderrama wordt ook wel 'de peroxide Gullit' genoemd. Evenals zijn Nederlandse collega is Valderrama een geduchte aanvaller die vanuit centrale spelposities opereert. De 32-jarige Valderrama heeft onder contract gestaan bij Olympique Marseille. De miljoenentransactie die het team van Bernard Tapie daartoe met de Colombiaan moest afsluiten had ook de belangstelling van de justitiele en fiscale autoriteiten.

Hoewel harde bewijzen nooit zijn geleverd en veroordelingen nooit zijn gevolgd, bestaat het vermoeden dat de transfer van Valderrama en van andere Colombiaanse sterspelers is gebruikt voor het witwassen van drugswinsten.

Terwijl El Pibe Valderrama inmiddels weer in eigen land speelt (voor Atletico Junior) zijn drie andere belangrijke doelpuntenmakers van het Colombiaanse nationale elftal nog steeds in buitenlandse dienst. Fredy Rincon, een 27-jarige spits met een hoog scoringspercentage, speelt voor het Braziliaanse Palmeiras.

De voorhoedespelers Jose Adolfo Valencia en Faustino Asprilla komen uit voor respectievelijk Bayern Munchen en Parma. Beide 'Europeanen' hebben nog relatief weinig ervaring met de nationale selectie, maar vormen met de meer ervaren spitsen Rincon en Valderrama het aanvalskwartet dat de hooggespannen verwachtingen moet gaan waarmaken.

Niet zozeer de vaak uitstekende individuele kwaliteiten van de Colombiaanse spelers zijn bepalend geweest voor het spel van de huidige selectie, als wel de inspirerende coaching van director tecnico Francisco Maturana. Onder leiding van deze tandarts-politicus-voetbaltrainer wist het Colombiaanse voetbal zich, na de decennia van vernederingen door regionale (en mondiale) giganten als Argentinie en Brazilie, te ontdoen van zijn minderwaardigheidscomplex. Maturana maakte ook een einde aan het individualisme dat zo kenmerkend is voor het Latijns-Amerikaanse voetbal, en waarbij elke voetballer zich een god op noppen voelt. Onder Maturana leerden de spelers zich ten dienste te stellen van het elftal. Bovendien is de Colombiaanse coach wars van imitaties en het volgen van spelschema's uit het buitenland.

Colombia volgt zijn eigen speelwijze. En met succes. In de voorrondes van het WK versloeg Colombia - ondanks twee minder geslaagde partijen tegen nota bene Paraguay (0-0 en 1-1) - tweemaal het nooit te onderschatten Peru (1-0 en 4-0). De onoverwinnelijk geachte Argentijnen werden met 2-1 en 5-0 zelfs verpletterd. En daarna werd er niet op de lauweren gerust. Maturana onderwierp zijn selectie aan een intensief schema van vriendschappelijke partijen, terwijl hij zich in een vraaggesprek liet citeren met de woorden “Wat ik wil is dat ze werken in het veld, dat ze lijden. Anders komen ze nooit in vorm voor het WK”.Een Een succesvol WK in Amerika zal niet alleen een opsteker zijn voor het Colombiaanse voetbal zelf, en de bevestiging van het feit dat het land aansluiting heeft gevonden bij de besten op het continent en in de wereld.

Colombiaanse zeges in Amerika, en wellicht een eindoverwinning, vormen een goede mogelijkheid om eindelijk eens iets anders te horen over Colombia dan de cliches rond koffieboer Juan Valdez en cokebaron Pablo Escobar, rond ontembaar geweld en onuitroeibare corruptie. Cliches die waar zijn, overigens.