Berlusconi is een geboren charmeur

ROME, 11 JUNI. “Ook ik ben huisvrouw geweest”, zegt premier Berlusconi tegen de zaal vol keurig aangeklede dames. “Toen ik student was stofte ik en deed ik de boodschappen. Ik weet hoe zwaar dat is. Ik weet ook hoe belangrijk het is een sereen klimaat te scheppen als de man vol zorgen thuiskomt van zijn werk.”

Ontspannen spreekt Berlusconi de vereniging van huisvrouwen toe, met de microfoon in de hand. De discussie over de staatsomroep RAI en de neofascisten is ver weg in deze volle bioscoopzaal. De toehoorsters staan te dringen om hem aan te raken, een foto te maken, en bijna allemaal beloven ze hun stem. Hun voorzitter, Federica Rossa Gasparrini, is immers ook kandidaat voor zijn partij, Forza Italia.

De geboren charmeur Berlusconi is populair bij de dames. Bij de parlementsverkiezingen in maart hebben die meer dan gemiddeld op Forza Italia gestemd. Morgen bij de Europese verkiezingen zullen ze dat weer doen. Forza Italia staat in de opiniepeilingen op winst. Dat hij de Italiaanse mannen in een tv-programma donderdagavond opriep om wat vaker hand in hand met hun vrouw over straat te gaan, zoals hij bij het bezoek van president Clinton hand in hand met zijn vrouw Veronica op de foto ging, kan hem alleen maar extra stemmen opleveren.

Echte spanning is er nauwelijks rondom deze Europese verkiezingen. Het enthousiasme voor Europa is getemperd. Een paar jaar terug keken veel Italianen nog hoopvol naar Brussel als redder in de nood waar de Italiaanse politiek hopeloos leek te zijn vastgelopen. Nu is de binnenlandse politiek op drift geraakt en heeft Brussel ook minder glans dan vroeger.

Bij een onderzoek vorige week zei 62 procent van de ondervraagden dat het land voordeel heeft van de aansluiting bij Europa. Dat is tien procent minder dan vijf jaar geleden. Veertig procent van de ondervraagden deelt de opvatting van het kabinet-Berlusconi dat Italië ondervertegenwoordigd is in Brussel en dat de belangen van het land niet altijd voldoende meetellen in de besluitvorming.

Forza Italia is het zichtbaarst aanwezig in de campagne, omdat deze partij het meeste geld uitgeeft. Bijna tien miljoen gulden, volgens de officiële cijfers. Haar belangrijkste tegenstander, de Democratische Partij van Links (PDS), zit zo diep in de schulden dat zij het bij wat posters houdt en nog geen miljoen gulden spendeert. Bovendien zijn de scheidslijnen duidelijk getrokken. De PDS heeft onder de huidige omstandigheden nauwelijks kans om nieuwe kiezers te trekken. Het wachten is op een congres na de verkiezingen waarop de partij een nieuw jasje moet aantrekken. Waarschijnlijk zal daarop de kop rollen van partijleider Achille Occhetto.

Rechts wacht met meer spanning op de uitslag, want deze verkiezingen moeten de interne krachtsverhoudingen binnen de rechtse alliantie duidelijk maken. In maart werd gestemd volgens een meerderheidsstelsel, bij de Europese verkiezingen geldt het systeem van evenredige vertegenwoordiging. Lijstverbindingen kunnen nu het beeld niet vertekenen. Vooral de federalistische partij Lega Nord, die heeft beloofd binnen het kabinet-Berlusconi de rol van waakhond te spelen, vreest een terugslag. Nu de fase van het politieke protest tegen het oude bestel voorbij is, zijn veel kiezers in het noorden een beetje moe van het grillige optreden van Legaleider Umberto Bossi.

De neofascisten maken zich weinig zorgen. Opiniepeilingen voorspellen dat zij hun dertien procent van maart zeker zullen evenaren. Om de kiezers nog eens gerust te stellen heeft de partijkrant Il Secolo gisteren de moord op de socialist Giacomo Matteotti in 1924 op de voorpagina veroordeeld als een “misdaad waarvoor heel het fascisme verantwoordelijk is (...) een inktzwarte bladzijde van het fascisme (...) een niet-uitwisbare schande.”

Op veel plaatsen krijgen de Italiaanse kiezers meer stembiljetten in handen dan alleen dat voor de 87 Italiaanse zetels in het Europese parlement. In Sardinië wordt de regionale raad vernieuwd, en verder wordt ook gekozen in elf provincies en 473 gemeentes.