Bestand van één maand in Bosnië

GENÈVE, 9 JUNI. De strijdende partijen in Bosnië hebben gisteren in Genève een akkoord getekend voor een staakt-het-vuren van een maand, een periode die morgen om twaalf uur ingaat.

De speciale VN-gezant van de VN, Akashi gaf gisteren toe dat hij niet had bereikt wat hij had gehoopt te bereiken - een bestand van vier maanden - maar het kan volgens hem wel de weg effenen voor een duurzamer bestand. “Wat we hebben bereikt is zeker minder dan wat ik vanaf het begin wilde, maar onder de omstandigheden lag een meer ambitieus resultaat niet binnen bereik”, aldus Akashi.

Het akkoord bestaat uit een simpele verklaring, waarin de Bosnische Serviërs enerzijds en de moslims en Kroaten anderzijds beloven zich te onthouden van gevechtshandelingen en provocaties en waarin ze zich verder verplichten al hun krijgsgevangenen vrij te laten. Akashi had oorspronkelijk gehoopt de strijdende partijen tot een troepenscheiding en de legering van troepen van de VN-vredesmacht UNPROFOR langs de frontlijnen te bewegen, maar het bestandsakkoord bevat daarover geen enkele bepaling. Afgesproken is slechts dat de strijdende partijen de “periode van militaire stabilisering” gebruiken om “na te denken” over een allesomvattende beëindiging van de vijandelijkheden.

De delegatieleiders van de moslims en de Kroaten reageerden verheugd op het akkoord; zij hadden vanaf het begin geijverd voor een bestand dat niet langer zou duren dan vier weken, uit vrees dat een langlopend bestand Servische veroveringen zou bestendigen en de Serviërs zou aanmoedigen zich hard op te stellen in besprekingen over territoriale concessies. De leider van de Bosnische Serviërs, Radovan Karadzic, reageerde teleurgesteld en boos. Karadzic, die aanvankelijk had geijverd voor een bestand van een vol jaar en er door Akashi dinsdag met enige moeite toe was gebracht in te stemmen met een staakt-het-vuren van vier maanden, zei dat “de moslims trachten voorwaarden te dicteren alsof ze de winnaars op het slagveld zijn”. Hij was zo ontevreden over het bereikte akkoord dat hij het niet zelf ondertekende, maar dat overliet aan zijn plaatsvervanger als delegatieleider, Nikola Koljevic. Karadzic beschuldigde de moslims van het “saboteren” van het vredesoverleg.

Het persbureau van de Bosnische Serviërs, SRNA, bestempelde het in Genève bereikte akkoord als “een dode letter” en “een rustpauze die voorafgaat aan een niet eerder vertoonde storm en een totaal conflict”.

Het is de bedoeling dat de vredesbesprekingen binnen enkele dagen worden voortgezet en dat ze worden verplaatst naar Sarajevo en Pale, de hoofdstad van de 'Servische republiek' in Bosnië.

Op het slagveld is gisteren de strijd onverminderd voortgezet, vooral in het noorden van Bosnië, waar de moslims en de Serviërs elkaar bij Doboj, Gradacac en Brcko bestreden. De moslims en Kroaten trachten hier de corridor tussen Servië en de gebieden van de Bosnische Serviërs in het noorden en noordwesten van Bosnië af te snijden. Ze hebben tijdens hun offensief op diverse plaatsen successen geboekt.

De Russische minister van buitenlandse zaken, Kozyrev, heeft gisteren gepleit voor een nieuwe ministersconferentie over Bosnië, die binnen twee tot drie weken zou moeten worden gehouden. Die conferentie zou moeten uitlopen op een top op “presidentieel niveau”, waarop het vredesproces in ex-Joegoslavië “een krachtige politieke impuls” zou moeten krijgen, aldus Kozyrev, gisteren in Parijs. (AFP, Reuter)