Opleving in vredesproces tussen Israel en Jordanië

TEL AVIV, 8 JUNI. Israel en Jordanië zijn het gisteren in Washington eens geworden over verplaatsing van hun bilaterale onderhandelingen naar Eilat en Aqaba. Volgens de Israelische onderhandelaar Elyakim Rubinstein is het verplaatsen van het overleg van Washington naar afwisselend Israelisch en Jordaans grondgebied “de essentie van vrede”.

De afgelopen twee dagen hebben beide landen in Washington onder andere gesproken over de aanleg van de 'Camp-Davidweg', die Egypte met Jordanië zal verbinden via Israelisch grondgebied. De aanwezigheid van hoge Israelische militairen in de Israelische delegatie duidt erop dat er ook over grenscorrecties tussen Israel en Jordanië is gesproken. Jordanië maakt aanspraken op een strook land in de Arava, het grensgebied met Jordanië in de Negev-woestijn.

De onverwachte opleving in het vredesproces tussen Israel en Jordanië is een aanwijzing dat Syrië koning Hussein thans aanmoedigt serieus vredesoverleg met Israel te voeren. De Israelische minister van buitenlandse zaken, Shimon Peres, is reeds lang van mening dat Jordanië zonder Syrische instemming de betrekkingen met Israel in het openbaar niet zou aanhalen. In dit verband trekt het de aandacht dat volgens het Franse persbureau AFP de Jordaanse premier Awad Alsalam el-Majali begin deze week tijdens een besloten bijeenkomst van het Jordaanse parlement heeft gezegd dat Israel en Syrië een principe-overeenkomst hebben bereikt over Israelische ontruiming van de hoogvlakte van Golan in het raam van een vredesverdrag tussen beide landen. Jeruzalem heeft gisteravond ontkend dat er sprake is van een overeenkomst met Syrië over ontruiming van de Golan.

Volgens het bericht uit Amman dienaangaande staat Syrië erop dat Israel de wet op de inlijving van de Golan ongedaan maakt en zich nog eens verplicht resoluties 242, 338 en 425 (terugtrekking uit Zuid-Libanon) van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties uit te voeren. Israel en Syrië zouden van mening verschillen over de duur van de ontruiming van de Golan. Israel houdt het op zeven jaar, terwijl Syrië volgens de berichten uit Amman op een termijn van drie jaar staat. Indien Israel daarmee akkoord gaat, zal Syrië het niveau van de onderhandelingen met Israel verhogen (hoogstwaarschijnlijk tot ministerieel niveau) en komt de weg vrij voor een nieuwe bemiddelingspoging van de Amerikaanse minister van buitenlandse zaken, Warren Christopher.

In een vraaggesprek met een Amerikaans televisiestation zei Christopher deze week dat een doorbraak tussen Israel en Syrië van het grootste belang is omdat dan “alles mogelijk is”. Volgens de Israelische pers van vandaag zal de Amerikaanse minister eind deze maand aan een nieuwe ronde van pendel-diplomatie tussen Jeruzalem en Damascus beginnen. Christopher zal zich tijdens deze nieuwe ronde niet beperken tot het 'luisteren' en het overbrengen van boodschappen, maar hoogstwaarschijnlijk voor de eerste maal met een goed-omlijnd vredesvoorstel komen dat onder andere Amerikaanse veiligheidsgaranties voor een Israelisch-Syrische vrede bevat.

Christopher zou hebben besloten zelf naar het Midden-Oosten te komen omdat hij een doorbraak tussen Israel en Syrië zou ruiken. In de Amerikaanse pers wordt reeds geruime tijd gespeculeerd dat president Clinton hem wegens de magere resultaten van de Amerikaanse buitenlandse politiek aan de kant zou zetten. Een succes in het Midden-Oosten zou het 'anti-Christopher-tij' in Washington kunnen keren. In Israel wordt gespeculeerd dat Christopher door Clinton wordt gehandhaafd wegens zijn groot aantal 'Assad-uren', dat wil zeggen de tijd die hij met de Syrische leider president Hafez al-Assad, maar natuurlijk ook met premier Yitzhak Rabin heeft doorgebracht. De Israelisch-Jordaanse vooruitgang wordt ook in Washington gezien als een vingerwijzing dat het Syrië ernst is het vredesproces in positieve geest voort te zetten.