NS'ers te hoop tegen 'a-sociaal' plan

AMSTERDAM, 8 JUNI. Van het bankje in de personeelskantine op het Centraal Station in Amsterdam is om acht uur niet veel meer over. Onder het gewicht van de drie actieleiders, die erop stonden om het verzamelde NS-personeel toe te spreken, is het nagenoeg bezweken.

“Wij blijven bij de NS werken, allemaal”, roept actieleider H. van der Wal, als hij vanochtend om half vijf ruim honderd machinisten en conducteurs opwekt het treinverkeer in de regio Amsterdam lam te leggen. De aanwezigen in het benauwde zaaltje protesteren tegen de NS-directie die de banen van 110 machinisten en 360 conducteurs wil schrappen. Volgens de actievoerders is dezelfde reorganisatie mogelijk door natuurlijk verloop.

Als Van der Wal zijn collega's vraagt tot hoe laat zij willen staken, roept een conducteur “drie weken”. Van der Wal zegt het voorlopig op de hele ochtend te willen houden en de onderhandelingen tussen bonden en directie in Utrecht te willen afwachten. Het voorstel krijgt massale instemming.

Meldingen dat personeel in andere regio's in de Randstad ook staakt komen snel daarna binnen. Het NS-personeel in Utrecht doet echter niet mee. “Tja, de directie zit in Utrecht. Ze staan daar onder grote druk”, zegt een conducteur. Een collega zegt dat dat niet de reden is. Volgens hem is het personeel in Utrecht minder goed georganiseerd.

In de stationhal komen vanaf vijf uur de eerste reizigers binnen. Verbaasd kijken ze naar het grote blauwe bord, dat geen enkele vertrektijd toont. Vooral buitenlanders zijn overvallen door de actie. “Ik moet naar Amersfoort, dat is zeker te ver om te lopen”, zegt een Brit. Een Nederlandse zakenman die naar Parijs moet barst als een van de weinigen in woede uit als een machinist hem vertelt dat er geen enkele trein gaat. Volgens de machinist had de man het kunnen weten: het bericht was gisteren op tv. “Ik hoef toch niet elke dag te kijken of jullie je werk wel doen”, schreeuwt de man hem toe.

Twee machinisten zeggen dat ze liever een publieksvriendelijker actie hadden gevoerd. “Waarom zouden we de reizigers niet gewoon gratis vervoeren. Dat treft de directie net zo hard. Onze klanten lopen weg en keren niet een-twee-drie terug.”

In de kantine is het om zeven uur zo mogelijk nog benauwder dan twee uur eerder. De stemming is uitgelaten als bekend wordt dat er nauwelijks treinverkeer in de Randstad is. De actievoerders nemen vervolgens een motie van wantrouwen aan tegen de directie. Vooral de kritiek op algemeen directeur van NS Reizigers, G. Hammer, is hard. “Wij hebben hem leren kennen als een manager die problemen waarvoor sociale oplossingen op tafel liggen op een a-sociale manier wil oplossen”, leest Van der Wal voor. Het personeel eist dat Hammer vervangen wordt door iemand die wel het vertrouwen geniet.

Een jonge machinist vertelt al zeven maanden in onzekerheid te verkeren over zijn baan. Anderhalf jaar geleden is hij aangenomen. “De NS hebben tachtigduizend gulden in mijn opleiding geïnvesteerd en nu willen ze me alweer ontslaan. Het is absurd, er is niet eens genoeg personeel om je verlofdagen op te nemen.” Hij vermoedt dat de directie hem pas na de zomer weg wil hebben, zodat de vakanties goed kunnen worden opgevangen. “Als het zeker is dat ze ons daarvoor willen misbruiken, dan gaan we massaal de ziektewet in.” Hij vreest nu in de 'AVO' te komen, de voorziening die voor ontslagen personeel ander werk probeert te vinden. De kans dat dit lukt is uiterst klein. “Er is wel eens een vacature voor gevangenisbewaarder, maar dat lijkt me niks. Ik wil met die treinen bezig zijn.”