Frank de Grave over 'paarse hoop'; 'Kiezer niet zo dom als wordt gedacht'

AMSTERDAM, 8 JUNI. “Prima. Uitmuntend.” Tachtig procent van de VVD-aanhang is voor een paarse coalitie. Frank de Grave, de liberale wethouder en loco-burgemeester van Amsterdam, wrijft zich in de handen. Dat er op het Binnenhof zo 'serieus' wordt onderhandeld tussen zijn partij en PvdA en D66 doet hem al even goed. Van zijn voorkeur voor zo'n coalitie heeft hij nooit een geheim gemaakt.

Sinds 1976 was hij lid van het Des-Indesberaad, de informele gespreksclub van VVD, PvdA en D66. “In een tijd dat je daar bij wijze van spreken nog om werd geroyeerd.” Die tijd ligt volgens De Grave niet zo heel lang achter ons. Tot in februari van dit jaar, schat hij, werd dat overleg nog nauwelijks serieus genomen. Tot de enorme nederlaag van het CDA duidelijk begon te worden. “Nee, zelfs daarna nog riep het koor: 'Meesterzet van Brinkman. Laat de andere drie hun tanden maar stukbijten op die paarse coalitie. Die komt er absoluut niet'.”

In de hoofdstad hebben de liberalen al vier jaar ervaring met een paars college. De afgelopen vier maanden, na het plotse vertrek van Ed. van Thijn naar het Binnenlandse Zaken, heeft De Grave als waarnemend burgemeester zelfs aan het hoofd gestaan van paars-Amsterdam. De vier maanden burgemeesterschap zijn hem goed afgegaan. Ondanks de slagschaduw van de IRT-affaire, ondanks alle gevoeligheden rond de wording van de stadsprovincie Amsterdam. De Grave wijdt er niet over uit. Hij heeft zich op het standpunt gesteld dat een waarnemend burgemeester geen eigen beleid kon maken en hield dus vast aan de dossiers die Van Thijn had achtergelaten.

Dat de andere partijen daarover tevreden zijn, bleek vorige week toen, bij alle welkomsthulde voor Patijn, De Grave door de gemeenteraad nadrukkelijk werd geprezen. Coalitiepartner PvdA bracht een groot boeket mee.

Echt opgetogen raakt De Grave als hij terugdenkt aan de gemeenteraadsverkiezing in Amsterdam dit jaar. Daar hebben de kiezers alle doemverhalen over de 'gapende kloof tussen kiezers en gekozenen' gelogenstraft. Met een hoge opkomst en met een uitslag die duidelijk afweek van het landelijke resultaat. “Mensen zijn wel degelijk geïnteresseerd in politiek. Alle rampverhalen van bestuurskundigen als Tops ten spijt. Tsjonge jonge, als je vier artikelen van Tops had gelezen was je rijp voor een bestuurlijk sanatorium. Wat deden we het allemaal slecht.” Zolang er maar een helder beleid wordt gevoerd, denkt De Grave, door herkenbare politici in een begrijpelijke taal, kan politiek de kiezers boeien. De uitslag van de verkiezingen in Amsterdam heeft hem in die opvatting gesterkt: “De PvdA en de VVD hebben de meest herkenbare campagne gevoerd en zijn de twee grootste partijen geworden.”

In datzelfde licht ziet hij de Tweede-Kamerverkiezingen en de daaruit voortvloeiende kans op een paarse coalitie. Er is op 3 mei afscheid genomen van een bepaalde wijze van politiek voeren die heel goed is geweest maar zichzelf heeft overleefd. En dat bepalen de kiezers. “Die zijn minder dom dan vaak wordt gedacht.”

Hij wijt die onderschatting van de kiezer aan de bijziendheid van het politieke en maatschappelijke establishment. Mensen als vakbondsleider Johan Stekelenburg of oud-minister Jan de Koning, die roepen: Paars is slecht. Of: Een overlegeconomie is niet mogelijk met de VVD. “In de Haagse werkelijkheid kan dat niet. Dat Haagse wereldje is een apart wereldje - niks op aan te merken, hardwerkende lieden - maar wel slechts een deel van de werkelijkheid. Hun achterban, de kiezers, lappen dat aan hun laars. Die zeggen: 'Als we met werkgevers aan tafel kunnen zitten, kan dat met de VVD toch ook? Je weet tenminste wat je aan die club hebt'. De afstraffing van de constante machtsfactor lag al in de onderstroom van het electoraat.” Voor De Grave is uitsluiting van het CDA geen doel op zich. Hij wil alleen 'paars' op basis van een goed regeerakkoord.

De Grave geniet ervan. Maar de toehoorder mag hier niet uit afleiden dat hij naast de telefoon zit te wachten tot 'Den Haag' belt. Hij heeft het naar zijn zin in Amsterdam. En mocht hem worden gevraagd of hij deel wil uitmaken van de paarse coalitie, dan is het nog vroeg genoeg om erover na te denken.