'Europa op een kruispunt'; Lubbers: geen belangstelling voor andere post

DEN HAAG, 8 JUNI. Minister-president Lubbers heeft alleen belangstelling voor de functie van voorzitter van de Europese Commissie, en niet voor andere internationale topfuncties.

“Als men mij niet wil dan zeg ik niet: nu ga ik even wat anders zoeken”, aldus Lubbers gisteren. “Dat geeft me het recht een tijdje niets te doen.”

Volgens Lubbers moeten de elf regeringsleiders en de Franse president op de Europese top van Korfoe een keuze maken voor een bepaald 'type' voorzitter van de Europese Commissie. “Europa is op een kruispunt”, aldus Lubbers gisteren in Leiden. “Moet de Europese Commissie een voorzitter hebben die het werk gewoon voortzet, of moet er iemand komen uit de kring van de Europese Raad zelf. Dat is dan tóch een andere sfeer.” Hij wees erop dat de Belgische premier Jean-Luc Dehaene - vermoedelijk de grootste concurrent voor deze Europese topfunctie - “veel korter minister-president is”. Vooral Frankrijk heeft reeds laten merken de voorkeur te geven aan Dehaene. Er zijn volgens Lubbers lidstaten die liever een niet al te dynamische voorzitter van de Europese Commissie hebben. “Er zijn ook landen die zeggen: gaat dat niet te hard, willen we dat wel. Het grashalmpje mag niet te hoog zijn. De komende weken zullen we zien hoe deze afweging uitvalt.”

Lubbers zei het voorzitterschap als een grote uitdaging te zien. “Als ik problemen zie, laad ik me op. Dan krijg ik het gevoel: daar wil ik iets aan doen.” Hij wees erop dat hij zich op 3 mei, na de Kamerverkiezingen, als voorzitter “beschikbaar” had gesteld omdat hij op dat moment demissionair minister-president was. Hij vreesde voor “vermenging van belangen” als hij tijdens zijn premierschap belangstelling had laten blijken. “Als je zegt: ik wil die baan, dan word je overal gevolgd. De belangen van Nederland en de Europese Unie lopen niet altijd samen; er moeten gelden worden verdeeld. Als we in Nederland zeggen dat we integer willen besturen, dan kun je als premier niet je belangstelling kenbaar maken voor een baan daarna.” Volgens de Belgische ex-minister van buitenlandse zaken Tindemans heeft Lubbers juist te lang gewacht en zou hij minder sterke concurrentie hebben gehad als hij zijn belangstelling eerder binnenskamers had geuit.

Lubbers zegt gemotiveerd te zijn voor de functie in Brussel. “Maar ik ben tegelijk ontspannen als het niet doorgaat. Niemand kan mij dan vragen waarom ik me niet beschikbaar heb gesteld”, aldus Lubbers. Hij riep zijn aanhang op te gaan stemmen bij de Europese verkiezingen van donderdag en zei een hoge opkomst te beschouwen als een steun in de rug. “Ik heb me beschikbaar gesteld en doe dat met meer overtuiging als ik uit een land kom waar flink wordt gestemd. Dat voel je toch als een steun in de rug.”

De premier noemde de Frans-Duitse voorkeur voor Dehaene “een reden temeer” voor de Nederlandse kiezer via de stembus direct zijn steun aan Lubbers kenbaar te maken.

Lubbers vond dat de Nederlandse pers sterk de nadruk legt op de negatieve aspecten van het nieuws over zijn kandidatuur. “Maar de lezer doorziet dat wel”, aldus de premier.