Gewaagd en verboden

Ons Erfdeel, 37ste jrg.nr3. 150 blz.ƒ22 / 400 BEF. Rijvoortshoef 265, 4941 VJ Raamsdonksveer

Dankzij de preutsheid bestaat er in Amerika nog volop censuur. Zoals bekend levert het in- en uitvoeren van boeken of tijdschriften met een strekking die door ijverige ambtenaren als pornografisch kan worden beschouwd onoverkomelijke problemen op. Ook de grootste subsidieverstrekker, de National Endowment for the Arts, let bij de verdeling scherp op eventuele zedenkwetsende kwaliteiten van kunstwerken. Felle protesten tegen deze beschermende maatregelen van de overheid waren drie jaar geleden opeens overal hoorbaar, toen de foto's van Robert Mapplethorpe niet door de beugel van de Amerikaanse censuur konden. Sindsdien is 'Mapplethorpe' bijna een eponiem voor censuur geworden - het 'Mappletorpe-gedoe' van de staat is ondertussen nog niks verminderd. Dus kruipt het bloed waar het niet gaan mag. Amy Scholder en Ira Silverberg, activisten bij onder andere OutWrite en de Words Project for AIDS publiceerden in 1991 een anthologie van verboden literair werk, High Risk. In vijfentwintig verhalen werden de grenzen van de welvoeglijkheid dapper, doelbewust en ruimschoots overschreden. Masochisme, zelfbevrediging, prostitutie, homoseksualiteit, bondage, incest, drugs - volgens de samenstellers provocerend, grappig, oneerbiedig, weird, en, altijd, literair geschreven.

Deel twee van High Risk is nu verschenen. Tweeëntwintig verhalen, en gedichten over AIDS en sterfelijkheid, stedelijk geweld, seks voor geld, seks voor drugs, seks uit wraak, seks om de seks, zelfmoord, en sensatie. De samenstellers ontdekten dit keer een opmerkelijke aandacht - naast die voor seks - voor de dood, morbide danwel elegisch.

Darryl Pinckney presteert het om in één verhaal tal van perversiteiten te combineren: een transseksuele Portoricaan verdient geld voor dope met hoereren, leeft tussen Nam'veteranen, winos en crackverslaafden in de smerigst en wreedst denkbare omstandigheden. 'Less is more', denk je onwillekeurig. Wat subtieler is Kate Pullingers literaire verwerking van incest tussen vader en dochter. Ook Neil Bartlett, van de roman Ready to Catch Him Should He Fall, is vertrouwd met een fijnzinniger aanpak dan die van Pinckney, die waarschijnlijk voor de meesten van ons het doel voorbijschiet. Bartletts beide bijdragen zijn elegische AIDS-verhalen.

Het grootste risico van High Risk schuilt in de verveling die onverbiddelijk toeslaat bij een overdaad aan seks en geweld. Stewart Home speelt daar met 'Frenzy of the Flesh' handig op in. Hij laat een serie onvoorstelbare perversiteiten niet culmineren het in rottend vlees dat tijdens een homoseksuele verkrachtings- en voyeursscène in de mond van het met een mes bewerkte slachtoffer gestopt wordt, maar in het feit dat de voyeur een vieze roker is.

High Risk 2. Serpent's Tail, 369 blz.ƒ33,55

Algemeen- Nederlandse kwaakblazen

Buiten Ons Erfdeel heeft alleen het Haagse Bzzlletin voorin elk nummer steeds een lijstje 'medewerkers', namen van mensen die weliswaar niet aan dát nummer meededen maar aan enkele van de voorgaande. Het Haagse lijstje telt ddorgaans een naam of tien. Dat van Ons Erfdeel, je moet er even voor gaan zitten, honderdvierenvijftig - even afgezien van vijftien bestuursleden en dertien redacteuren. Het doet allemaal een beetje denken aan een kikker die zijn kwaakblazen vult, maar het kan verder geen kwaad.

Het nieuwe nummer van Ons Erfdeel bestaat voor een derde uit 'Culturele Kroniek', korte besprekingen van boeken, films, toneelvoorstellingen en dergelijke, en voorts uit artikelen waarbij vooral Dick van Teylingen opvalt over Judith Herzberg (een overzicht van haar toneelwerk - “Het heeft er alle schijn van dat de gemiddelde literaire autoriteit schrijven voor toneel ziet als een activiteit aan het randje van de letterkunde'); Marita Mathijsen over 'De minachting voor de negentiende eeuw'; en A.L.Sötemann over de hedendaagse reputatie van Henriëtte Roland Holst, van wie, zo merkt hij verbaasd op, de laatste veertig jaar geen dichtbundel is herdrukt.