Dehaene zou braver aan de hand meelopen dan Lubbers

Volgens Winfried Münster, de Brusselse correspondent van de Süddeutsche Zeitung, steunde bondskanselier Kohl de voordracht van Lubbers als EC-voorzitter niet uit angst voor diens eigenzinnigheid.

De overstap van de huidige Nederlandse minister-president Ruud Lubbers naar de stoel van de voorzitter van de Europese Commissie zou gunstig zijn voor Duitsland en voor zijn economische en politieke belangen in de EU, maar zou Frankrijk absoluut niet goed uitkomen. Zo kan bondskanselier Kohl, door het met de Franse president François Mitterrand eens te worden over de Belgische minister-president Jean-Luc Dehaene als EU-chef, zijn belangrijkste partner opnieuw aan zich hebben verplicht. Maar ditmaal betaalt hij voor de onverbrekelijke Frans-Duitse tweeëenheid niet alleen de gebruikelijke economische prijs. Hij schaadt ook de andere Europees-politieke belangen van zijn land en zelfs de Europese integratie.

Zowel de Nederlandse politici - ongacht hun politieke achtergrond - als betrokken burgers in Nederland voelen zich nu gekrenkt. Ze zien zich als kleine lidstaat toch al voortdurend opzijgeschoven door de 'groten'. Ditmaal voelen ze zich in het bijzonder door de Duitsers genegeerd, van wie ze economisch afhankelijk zijn, reden waarom ze eerder positieve politieke aandacht zouden verdienen. De Nederlanders hebben zich in het proces van de Duitse eenwording zeker ruw opgesteld. Maar als de kanselier de gelegenheid had benut door te zeggen: “zand erover - ze stellen aan Europa ongetwijfeld hun beste man ter beschikking, dan nemen we die ook”, zou hij grote winst hebben geboekt voor de bilaterale betrekkingen. In plaats daarvan scoort hij minpunten voor de bilaterale relatie èn de hele Europese Unie, want het wantrouwen van de kleine lidstaten, Nederland voorop, tegen de 'as Bonn-Parijs', kan alleen maar toenemen, zoals Lubbers ook openlijk stelt.

De Nederlanders vragen zich steeds sterker af welke waarde ze moeten hechten aan een gemeenschap waarin, in hun optiek, in toenememde mate naar het Frans-Duitse pijpen wordt gedanst in plaats van te besluiten na collegiaal overleg. Deze gemeenschap ontwikkelt zich dankzij het Franse doorzettingsvermogen vaak op een manier die Nederland absoluut niet zint: bureaucratisch en centralistisch. Bovendien heeft de kanselier, uitsluitend om de cohesie van de Frans-Duitse combinatie met een nauwelijks merkbare hoeveelheid te vergroten, de Britse premier John Major in problemen gebracht.

Omdat de Brit, anders dan Kohl, de economische en politieke harmonie met Lubbers op prijs stelt, staat hij achter hem. Britse diplomaten in Brussel voorspellen vrijmoedig dat hij het als gevolg van de voortdurende worsteling met de 'Euro-rebellen' in zijn eigen partij niet kan permitteren, toe te geven aan de Fransen en de Duitsers. Daarmee dreigt de komende topontmoeting van de Europese Unie op een fiasco uit te lopen. Op die top moet de opvolger van Delors worden gekozen. De regeringsleiders hadden zich voorgenomen, die uit eigen gelederen te recruteren - en nu zitten ze onverwachts met twee kandidaten zonder dat zij het eens kunnen worden. Dat zou een ongekend gezichtsverlies betekenen. In Brussel worden er al weddenschappen afgesloten dat de kwestie een compromiskandidaat zal opleveren die niet uit het rijtje topleiders komt, zoals bijvoorbeeld de Ier Peter Sutherland, de zittende secretaris-generaal van de GATT en ex-commissaris in Brussel.

In Brussel wordt er ook op gezinspeeld dat de kanselier een voorkeur voor Dehaene heeft omdat Lubbers hem te moeilijk, eigenzinnig en onafhankelijk is. De Belg zou braver meelopen aan het lange touw van de leiders in Bonn en Parijs. Als dat klopt, heeft de Europeaan Kohl zichzelf ontmaskerd. Lubbers zou de Commissie in Brussel als voorzitter zonder twijfel opwaarderen. De Commissie is opgezet als drijvende kracht achter de Europese eenwording. Maar de kracht van de Nederlander is de kanselier kennelijk te groot.

In de politiek is veel een kwestie van stijl. In de race om de Europese Centrale Bank leden de Nederlanders een nederlaag tegen de Duitsers. Kohl had zich nu kunnen revancheren. Dat lag des te meer voor de hand omdat Nederland het enige van de zes oprichters van de gemeenschap is dat nog geen voorzitter heeft geleverd die zijn tijd heeft volgemaakt.

© Süddeutsche Zeitung.