Ambitie éénmanspartij is groot

De Brit Nigel Franks (33) rijdt de laatste tijd door Den Haag met een oude Ford waarvan de ruiten beplakt zijn met het opschrift 'Voor een betere toekomst, kies lijst 6'. Franks die geen ervaring heeft in de politiek nam enkele maanden geleden het besluit zich als éénmanspartij voor de Europese verkiezingen aan te melden. Hij denkt dat zijn frisse blik het Europese Parlement daadkrachtiger en efficiënter kan maken. “Er moet iemand komen die opstaat en schreeuwt dat het zo niet langer kan.”

Elf jaar geleden kwam Franks voor een baan als octrooionderzoeker bij het Europese patentbureau naar Nederland. Door de nieuwe kieswet die in januari van kracht is gegaan, kreeg hij als Britse EU-burger de kans zich in Nederland verkiesbaar te stellen. Dat hij gebroken Nederlands spreekt vindt hij geen probleem. “Dan herkennen ze me tenminste op de radio.”

Voor de promotie van 'Een betere toekomst' heeft hij veel over. Doodmoe en verbrand door de zon komt hij terug van een middag handen schudden op de boulevard in Scheveningen. De 12.175 handen die hij geschud heeft, zijn te weinig voor een notering in het Guinness Book of Records maar hij heeft wel veel folders kunnen uitdelen.

Van zijn vader leerde hij: stel eerst je gezin veilig en zorg dan voor anderen. Voor dat laatste is het moment nu aangebroken, vindt Franks. Landbouwoverschotten, subsidies voor noodlijdende industrieën, kostbaar gependel tussen Brussel en Straatsburg, er gaan miljarden guldens verloren en niemand doet er iets aan. Dat komt volgens Franks omdat 'partijbelangen' en 'economische machtsblokken' in het Europese Parlement de dienst uitmaken. De Europarlementariërs verzuimen opzettelijk iets te doen aan de fraude met EU-subsidies in Nederland, omdat het niet in het belang is van de nationale partijen dat die fraude aan het licht komt. Franks wil met zijn onafhankelijke éénmanspartij ieder probleem pragmatisch aanpakken en de Europese politiek daarmee efficiënter maken. “Soms ben ik een socialist, soms een liberaal. Maar voor alles ben ik ingenieur en zoek ik naar de meest kosten-efficiënte oplossing.”

Het Europese Parlement noemt Franks een “incompetent lichaam”. Het zou volgens hem gevaarlijk zijn de geringe bevoegdheden van de Europarlementariërs uit te breiden. “Laat ze eerst hun werk maar eens goed doen voordat ze om meer macht vragen.” Maar Franks is zelf niet van plan een machteloze Europarlementariër te worden. Als hij gekozen wordt, zal hij zijn voordeel doen met het 'machtsvacuüm' in de Europese besluitvorming. “Macht werkt niet zoals het op papier staat. Je moet alleen weten op welke knoppen je moet drukken. Als ik zonder toestemming in een leeg kantoor trek, moet iemand de opdracht geven om mij er weer uit te gooien. In een bureaucratisch systeem gaat dat heel moeilijk.” Zijn onafhankelijkheid is zijn kracht, zegt hij. “Als 283 parlementariërs aan de ene en 283 aan de andere kant staan, ben ik de belangrijke man.”

Ook Jan de Groen (65) wil zijn onbevangen pragmatisme in de strijd werpen om het bestuur van de EU doeltreffender te maken. “Optellen, aftrekken en de resultaten zien”, is zijn methode. Afkomstig uit een bierbrouwersgeslacht dat terug gaat tot in de zestiende eeuw, maakte hij met drie neven twintig jaar deel uit van de directie van het familiebedrijf Grolsch. De Groen vindt dat de EU de hulp van succesvolle ondernemers wel kan gebruiken. Hij wil met zijn partij, 'Lijst 9', onder meer opkomen voor de belangen van het midden- en kleinbedrijf. Iets anders is de problematiek van de Nederlands grensregio's. Als voorbeeld noemt hij de regio Twente. De verschillen in grondprijzen in Nederland en net over de grens moeten kleiner worden. “In de Nederlandse grensgebieden wordt door Duitse bedrijven geadverteerd die tien keer minder voor een stuk grond betalen.” Bovendien gelden in Nederland ingewikkelde vestigingsvoorwaarden die volgens De Groen vervangen moeten worden door eenvoudigere Europese richtlijnen.

Een carrière in de nationale politiek is voor De Groen, die wel lid is van het CDA, niet weggelegd. “Als je alles eerst met je achterban moet overleggen, ben je de hele dag alleen maar bezig met praten.” Met zijn onafhankelijke Europese partij kan hij over beslissingen gewoon “een nachtje slapen”, zoals hij dat als ondernemer gewend was te doen. Het is bovendien de “grootschaligheid” van de Europese politiek die hem aantrekt. “In Brussel wordt het spel gespeeld van de groten der aarde. Net alsof je bij de wereldkampioenschappen voetbal zit.” De Groen kent de procedures in het Europarlement nauwelijks, maar dat geeft niet. “Ik werk mezelf snel in. Gewoon van onderaf informeren bij het loket.”

De Europese politiek zit vastgeroest, vindt hij. “Ik hoorde laatst een discussie over Europa tussen Maij-Weggen en Hedy d'Ancona. Twee geweldige politieke krachten die zitten te heen en weren over de 35-urige werkweek. Dan denk ik: praat nou eens over de toekomst. Men wekt de valse indruk het probleem van de werkloosheid centraal te kunnen regelen. Men moet opnieuw fundamenteel de factor arbeid in onze samenleving in overweging nemen.” De Groen zit vol plannen. Het asielbeleid, de misdaadbestrijding, het onderwijs en de positie van ouderen in de samenleving, het moet allemaal Europees worden aangepakt.

Hij beseft wel dat het Europese Parlement op deze terreinen weinig te vertellen heeft. “Maar” zegt hij, “had iemand gedacht dat de Berlijnse Muur zou vallen of dat Nelson Mandela wat voor elkaar zou krijgen?” De Groen denkt met zijn onorthodoxe stijl in Brussel een heel eind te komen. Niet op de deur kloppen, gewoon binnenlopen, is zijn tactiek. En als bierbrouwer heeft hij een streepje voor. “Ik ben lid van het brouwershuis in Brussel. Als je daar tussen de vaatjes gaat zitten, krijg je wel wat gedaan.” Om een zetel in het Europarlement te krijgen zegt De Groen ongeveer 200.000 stemmen nodig te hebben. “Als ik op het ene oor lig, denk ik: je maakt geen enkele kans. Maar dan draai ik me op het andere oor en denk ik: jongen, dat kan nog best eens goed voor elkaar komen.”