Steun in Europa voor Lubbers brokkelt verder af

MADRID/LONDEN, 6 JUNI. De steun voor minister-president Lubbers om voorzitter van de Europese Commissie te worden lijkt verder af te brokkelen. De Spaanse premier González trekt volgens de krant El País zijn steun aan Lubbers in en schaart zich achter het Frans-Duitse initiatief om de Belgische premier Dehaene als voorzitter aan te wijzen.

Groot-Brittannië, een andere bondgenoot van Lubbers, heeft te kennen gegeven geen veto tegen Dehaene te gebruiken op de Europese top van Korfoe eind juni.

Een woordvoerder van de regering in Madrid wilde vanochtend geen commentaar leveren op een mogelijke verandering in de Spaanse voorkeur.

Volgens El País zal de Spaanse regering de kandidatuur van Dehaene inbrengen in het overleg tussen González en de Duitse bondskanselier Kohl, dat vandaag is begonnen in het Duitse Schwerin. In ruil voor de veranderde houding zou Spanje bij Duitsland een aantal strategische garanties willen bedingen om te voorkomen dat het zwaartepunt van de Europese Unie te veel verschuift naar Oost-Europa. Ook zou Spanje Duitsland steun willen vragen voor de kandidatuur van ex-minister Enrique Báron Crespo als secretaris-generaal van de West-Europese Unie (WEU).

Groot-Brittannië zwakt de steun voor Lubbers af. De Britse regering vindt Dehaene te 'federaalgezind', maar premier Major liet gisteren doorschemeren geen veto tegen de Belgische premier in te zetten. “De vorige keer dat we een voorzitter moesten kiezen, gebruikten we ons veto. Toen kregen we meneer Delors.”

Dat was in 1984. De toenmalige premier Thatcher sprak tien een veto uit tegen de Fransman Claude Cheysson omdat hij te 'federaalgezind' zou zijn. Maar het alternatief was Jacques Delors, die tot ergernis van Thatcher ook naar een federaal Europa bleek te streven.

De Britse premier weigerde gisteren in te gaan op de stellige verwachting dat Frankrijk en Duitsland Dehaene als de ideale kandidaat zullen doordrukken.

Pag.3: Major: de kandidatuur is nog open

Major wees erop dat nog maar twee potentiële opvolgers van Delors - Lubbers en de Brit Leon Brittan - zich formeel hebben aangemeld. Noch Dehaene, noch de Ier Peter Sutherland en “wie weet hoeveel kandidaten nog meer” zijn formeel in de race, zei Major. De kandidatuur ligt wat hem betreft nog wijd open. “Ik ga niet mijn onderhandelingspositie weggeven voor we in Korfoe om de tafel gaan zitten”.

In België komt intussen een openlijke lobby voor Dehaene op gang. Zelf zwijgt de Belgische premier in alle talen maar de invloedrijke zakenman A. Leysen, topman van Gevaert, vindt dat België als één man achter Dehaene moet gaan staan. “Dit is een kans die dit land maar één keer per generatie krijgt. En Europa is te belangrijk om die kans niet te grijpen”, aldus Leysen in de De Standaard. Volgens hem is Lubbers “kansloos” in de race om de opvolging. “Dat Fransen en Duitsers het precies nu eens worden om een Belg voor te dragen als voorzitter van de Commissie is een unieke kans. Wij kunnen de katalysator zijn voor de Frans-Duitse verzoening omdat wij door onze ligging zowel de noordelijke als de Latijnse culturen goed kennen”.

Lubbers is vandaag in Frankrijk waar hij de herdenking van D-Day bijwoont. Vorige week had hij een ontmoeting met de Franse premier Balladur en in de marge van de herdenking stond nog een ontmoeting met president Mitterrand op het programma. Het kabinet besloot vorige week actief steun te werven voor de kandidatuur van Lubbers.

Een mogelijke wijziging van de Spaanse houding is een aanzienlijke complicatie voor zijn kandidatuur. In januari van dit jaar sprak González zich als eerste van de Europese regeringsleiders voor Lubbers uit. Met de veranderde opstelling zou de Spaanse regering weer aansluiting willen vinden bij de Frans-Duitse as. Van oudsher onderhoudt González goede contacten met Kohl en Mitterrand. De verhoudingen leken de afgelopen maanden evenwel bekoeld na het Spaanse verzet tegen ondermeer de uitbreiding van de Europese Unie. Zo werd Spanje niet betrokken in het vooroverleg tussen Duitsland en Frankrijk over het voorzitterschap van de Europese Unie.

In christen-democratische kring zorgt de rivaliteit tussen Dehaene en Lubbers voor moeilijkheden. De Europese Volkspartij (EVP) wil één kandidaat en vergadert op 22 juni in Brussel. Zowel Dehaene, Kohl als Lubbers zullen bij die ontmoeting aanwezig zijn. EVP-voorzitter Martens heeft zich achter Dehaene gesteld. In De Morgen van zaterdag zegt hij veel sympathie voor Lubbers te hebben die hem “veel heeft gesteund”, maar hij voegt eraan toe: “Natuurlijk ben ik met mijn hart bij die CVP'er. Ja, ik steun de kandidatuur van Dehaene”.