Dijkbeschermers hoopvol na kritiek Europese Commissie

NEERIJNEN, 6 JUNI. De stichting Red Ons Rivierenlandschap wil alsnog Milieu Effect Rapportages afdwingen voor de honderd kilometer dijkverbetering, nu de Europese Commissie de Nederlandse regering op de vingers heeft getikt over de wijze waarop dijkverbeteringswerken tot stand zijn gekomen.

De Commissie is van oordeel dat op veel plaatsen ten onrechte een milieubeoordeling achterwege is gebleven. De plannen zijn al goedgekeurd door de provinciale besturen. Minister Maij-Weggen (verkeer en waterstaat) zei vorige week in de Kamer in reactie dat ze niet van plan is de dijkverzwaring op te schorten.

Red Ons Rivierenlandschap heeft vorige week bij de rechtbank in Arnhem een verzoek ingediend om een geplande dijkversterking in Ubbergen tegen te houden. De stichting wil zo de sloop van het Erlecoms gemaal tegenhouden en zal eisen dat er voor het dijkvak alsnog een milieu-effectrapportage wordt uitgevoerd, aldus woordvoerder R. Siebers van Red Ons Rivierenlandschap. Siebers: “Met de uitspraak van de commissie in de hand liggen onze kansen zeer goed.” Als de rechtbank dat verzoek inwilligt, zal de stichting ook voor andere omstreden dijkvakken milieurapportages aanvragen.

Red Ons Rivierenlandschap en andere organisaties die zich keren tegen rigoreuze dijkverzwaringen (zoals de Bond Heemschut) zijn na de rapportage van de commissie-Boertien en uitspraken van de Tweede Kamer dat er bij dijkverzwaring meer rekening moet worden gehouden met de landschappelijke en cultuurhistorische waarde van het landschap, door de waterschappen al wel meer betrokken bij dijkverzwaringswerken, zelfs voor plannen die al klaar waren. Volgens een woordvoerder van de provincie Gelderland verloopt dat overleg zelfs 'prima' en zou het absoluut niet nodig zijn om voor de al goedgekeurde plannen alsnog milieurapportages te laten uitvoeren. Als de Europese Commissie Nederland daar al toe zou kunnen dwingen. Want in het provinciehuis in Arnhem denkt men net als op het ministerie dat de commissie met de gewraakte uitspraak in feite een achterhaald standpunt verkondigt. “Nadat de klacht is ingediend heeft de Tweede Kamer zich over de zaak uitgesproken en is er al veel ten goede veranderd.”

Siebers van Red Ons Rivierenlandschap wil niet ontkennen dat aan verschillende plannen alsnog veel gewijzigd is. “Zeker, er is een verschil van dag en nacht als je de situatie voor en na Boertien vergelijkt. Maar in het overleg blijkt steeds weer dat de waterschappen absoluut geen oog hebben voor de cultuurhistorische waarde van dijklandschappen. Dat aspect is in de adviesgroepen telkens weer onbespreekbaar.” Die houding van de waterschappen is er volgens de stichting de oorzaak van dat nog steeds onnodig veel bebouwing op en langs dijken moet sneuvelen. Voorbeelden zijn een aantal huizen langs het dijkvak tussen Tiel en Culemborg, maar ook het Erlecoms gemaal in Ubbergen.

Hoewel een groot aantal organisaties zich tegen de sloop van het gemaal (een industrieel monument) verzet, wil het verantwoordelijke waterschap, Polderdistrict Groot Maas en Waal, het toch slopen. Volgens het waterschap kost behoud zeker 600.000 gulden. De tegenstanders van de sloop wijzen erop dat voor het overnemen van de taken van het gemaal nog veel grotere uitgaven nodig zijn, die echter niet in de boeken terug zijn te vinden omdat ze niet tot de dijkverbeteringswerken behoren. “Bovendien”, zo stelt Siebers, “Maij heeft na de rapportage Boertien 220 miljoen gulden beschikbaar gesteld voor behoud van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden, mag dat geld ook eens gebruikt worden?”