Boomsma

NRC Handelsblad van 25 mei bevatte een interview van Reinjan Mulder met Graa Boomsma. Het onderwerp: de stelselmatige terreur die de Nederlandse troepen in de jaren '45-'50 in Indonesië hebben bedreven. Schrijver Boomsma ontleent zijn kennis aan de verhalen van zijn vader die als dienstplichtig soldaat drie jaar in dat eilandenrijk heeft doorgebracht. In de laatste deel van dat artikel citeert Mulder Graa Boomsma die zegt: “Ik vrees dat veel mensen van mijn leeftijd vaders hebben gehad die hetzelfde is overkomen, maar er is nooit over geschreven. Er zijn honderdtwintigduizend dienstplichtigen naar Indonesië verscheept. Eén op de drie Nederlanders heeft iemand in de familie die daar heeft gezeten, maar in de literatuur speelt het geen rol. De politionele acties zijn nooit een onderdeel geworden van de kennis van het volk.”

De schrijver meent dat verder niemand een functionele bijdrage in romanvorm aan dit onderwerp heeft geleverd. Er zijn echter vele boeken over de strijd in Indonesië in romanvorm verschenen. Jacob Zwaan bijvoorbeeld, oud-archivaris van het RIOD, geeft in 'Soldaat in Indië' (1969), een helder overzicht van de problemen waarmee de Nederlandse militairen aldaar te maken kregen. En zo waren er meer. In 1986 verscheen de roman 'Het Peloton' van Ben Laurens. In dit boek volgt de schrijver - die twee jaar als gemeen soldaat patrouille heeft gelopen - gedurende tien weken een peloton infanterie dat op een buitenpost is gelegerd. Laurens loopt niet van de feiten weg. Hij geeft in zijn roman helder weer hoe de individuele soldaat het leven op een geïsoleerde post ondergaat. Als er dingen gebeuren die niet door de beugel kunnen, vermeldt hij ze, maar wel in de juiste context. Zijn boodschap is: in elke oorlog maken mensen vuile handen, vooral in een guerrillaoorlog. 'Het Peloton' werd lovend besproken. Het lijkt me aanbevelenswaardig dat Graa Boomsma 'Het Peloton' eens leest.