Justitia ondanks snelheidsrecord tweede

De New Zealand Endeavour heeft gisteren de Whitbread-race gewonnen in de maxi-klasse. Bij de kleinere, maar snellere zestigvoeters won de Tokio. De Nederlander Marcel van Triest eindigde in deze klasse met de Intrum Justitia als tweede.

SOUTHAMPTON, 4 JUNI. In het clubgebouw van de jachthaven hangt een bordje dat refereert aan D-day. Precies vijftig jaar geleden vertrokken de geallieerde troepen vanuit deze haven richting Normandië. Nu is Southampton de finishplaats van de 'Whitbread Round the World Race'. Het verschil tussen strijd en tijd, tussen oorlog en wedstrijdzeilen. Alleen de kanonschoten voor de binnenvarende jachten lijken op het wapengekletter van weleer.

Een stormachtige zuidwestenwind voert hoge golven door de Solent, het vaarwater tussen het eiland Wight en de Engelse zuidkust. Het lijkt wel herfst, zoals bij de start in september. De Engelse zomer verstoort de droom van alle zeilers. Het is de realiteit na negen maanden avontuur. Via Punta del Este in Uruguay naar het Australische Fremantle, via Auckland in Nieuw Zeeland de landkaart af, via Punta del Este en Fort Lauderdale terug naar Southampton.

Aan boord van een Engels vissersbootje kijken we reikhalzend uit naar de horizon. Daar doemt de witte spinaker op van de Tokio, de leider in de zesde etappe van de Whitbread. De zestigvoeter vaart met een gereefd zeil en een kleine genua. Het vissersbootje draait om en draait op volle toeren, maar de Tokio gaat veel te hard. De golven worden achterhaald door het schip dat door materiaalpech in de vijfde etappe kansloos werd voor de eindzege.

Dit is geen zeilboot, dit is een racemachine. In de haven verwelkomen een paar honderd toeschouwers kapitein Chris Dickson en zijn bemanning. De Tokio heeft nog geen uur voorsprong op de Winston, het jacht uit dezelfde W60-klasse met aan boord de Nederlandse wachtleider Bouwe Bekking. In zijn kielzog vaart soortgenoot Yamaha, die sinds september vorig jaar geen etappe heeft gewonnen maar wel als eindwinnaar wordt gehuldigd. Niet de snelste boot wint, maar de boot die de minste pech heeft gehad.

Snelheden van zestig kilometer per uur zijn geen uitzondering. De schepen zien er langs de kant indrukwekkend uit, op volle zee zijn ze haast vervaarlijk. Als de boeg door de golven klieft en de giek bijna het water raakt. De Nieuwzeelander Brad Butterworth van de Winston is na afloop opgewonden over het laatste traject. “Het leek wel of er meer water over het dek dan onder de boot ging.” Een Frans bemanningslid van de Winston raakt gewond aan het hoofd en krijgt een extra groot applaus. Hij heeft de giek vol in het gezicht gekregen.

Terwijl de champagne rijkelijk vloeit in het deftige clubgebouw van de 'Ocean Village' drijft een andere boot honderden zeemijlen verderop stuurloos rond. De Heineken heeft donderdag op de Atlantische Oceaan een roer gebroken en wachtte gisteren in de buurt van de Scilly-eilanden op hulp van de Uruguay, het jacht dat het dichtst in de buurt vaart en een reserve-roer heeft aangeboden. Marleen Cleyndert maakt deel uit van de geheel vrouwelijke bemanning van de Heineken. De verpleegster uit Amsterdam kwam halverwege de race aan boord, toen de Nederlandse sponsor een Nederlands bemanningslid zocht. Haar baan heeft ze ervoor opgezegd.

De zesde editie heeft geen dodelijke ongelukken opgeleverd. “Dat is mooi, maar ook gelukkig”, vertelt de Nieuwzeelandse schipper Dickson na aankomst. “Soms is het net autoracen op glad ijs. En als je bij New Foundland in dichte mist in de buurt van ijsbergen vaart, pikt de radar niks meer op. Dan moet je gewoon geluk hebben.” Dickson is niet geliefd in het zeilpeloton. Toen de mast van de Tokio brak, treurde niemand om zoveel pech. Hij is keihard, voor zichzelf en voor zijn bemanning. Aan boord van de Tokio mag niet worden gelezen. Want elke seconde kan tijdwinst opleveren. Op de andere schepen mag elk bemanningslid een boek ter hand nemen om de tijd te doden bij de 'Dolldrums', het gebied rond de evenaar waar windstiltes overheersen.

Dickson zit er ontspannen bij. In een Braziliaanse havenplaats moest de schipper van de Tokio tijdens de vijfde etappe een gebroken mast laten repareren. Het oponthoud kostte hem de eindzege. “We hebben even gedacht om de finishlijn te negeren. Dan hadden we het snelheidsrecord kunnen verbeteren.” De humor slaat aan. Als je Dickson zo ziet lachen, begrijp je niet waarom zijn collega's hem onaardig vinden. Op het water is hij ongetwijfeld een ander mens.

Het 24 uur-record blijft in handen van de Intrum Justitia, de Europese boot met een bemanning bestaande uit negen nationaliteiten. Marcel van Triest is de navigator van de Intrum, die als vijfde jacht Southampton binnenvaart. Hij is verantwoordelijk voor de koers en hoeft geen zeilen te verwisselen op het gladde voordek. Van Triest heeft gemengde gevoelens over de tweede plaats in het eindklassement. “Het is frustrerend dat we niet hebben gewonnen, maar het geeft voldoening om na negen maanden weer terug te zijn.” Over een paar weken pakt hij de draad weer op, want zeezeilen is voor de meesten een bron van inkomsten.

De Engelsen klappen het hardst voor de schipper van de Intrum, hun landgenoot Lawrie Smith. Hij wordt een volksheld genoemd, een levende zeillegende. En toch lijkt Engeland niet warm te lopen voor de Whitbread. Geen dolle taferelen zoals in Auckland, waar honderdduizenden de zeilers feestelijk onthaalden. In de Engelse kranten overheersen deze week de paardenraces en de oorlogsherdenking. De stuurman op de vissersboot kan de lauwe reacties wel verklaren. “Wij hebben zoveel meer te vieren. In Nieuw-Zeeland gebeurt niets, behalve een keer in de vier jaar een aankomst van de Whitbread-boten.”