De zachte sector marcheert voorop

Op de dag dat de identificatieplicht van kracht werd, bereikten Kok en Bolkestein een akkoord over de toekomst van de sociale zekerheid en maakte burgemeester Peper bekend dat hij dieven voortaan in containers gaat opsluiten. Wie durft nog te beweren dat in Nederland alles vijftig jaar later gebeurt? Als de politieke eensgezindheid aanhoudt zou ons land nog voor het einde van de eeuw als eerste verlost kunnen zijn van de plagen die het Avondland zo teisteren. En onze mede-Europeanen zullen jaloers komen kijken hoe wij het karwei geklaard hebben. Vol verbazing lopen ze dan rond in de nijvere handelssteden waar tevreden burgers, uit alle windstreken verzameld met elkaar de arbeid, de ruimte en de verblijfsvergunningen netjes verdeeld hebben. Er valt geen onvertogen woord, de voortuintjes zijn keurig opgezoomerd en op de grote rivieren varen de containerschepen af en aan.

Een samenleving op orde, het blijde resultaat van een paarse coalitie. Niemand durfde die te voorspellen, maar achteraf kwam ze precies op tijd en keerde alles ten goede. In luttele jaren tijd slaagde zij erin met linkse doortastendheid alle rechtse angsten weg te nemen.

Het enige dat de buitenlandse bezoeker onaangenaam zal treffen is dat hij op iedere straathoek door een politiesurveillant gesommeerd wordt zijn schoenen te laten poetsen door een trajectallochtoon. Gelukkig is er altijd een projectbegeleider ter plekke om tekst en uitleg te geven. Hij zal de bezoeker ervan overtuigen dat deze niet het slachtoffer is geworden van de uit eigen land zo vertrouwde stadsmafia, maar integendeel, dat hij hier juist kennismaakt met het pronkstuk van de paarse vernieuwing: de verplichte inburgering.

Want dat zal de stille kracht worden achter het succes van het links-rechtse experiment, dat de PvdA en de VVD nu aan het bekokstoven zijn. Vorige week lekte er al iets over uit.

De verplichte inburgering is een plan van professor A. van der Zwan, specialist in de hogere uitkeringskunde, en professor H. Entzinger, dé minderheden-watcher van Nederland. Deze twee topadviseurs hebben hun ideeën in een regeringsadvies uitgewerkt dat nu in de formatiebesprekingen een belangrijke rol speelt. Het komt hierop neer: allochtonen die van een uitkering moeten rondkomen en dus niet behoorlijk functioneren, volgens Zwan & Entzinger, moeten verplicht drie jaar lang een 'inburgeringstraject' volgen. Dat is een soort opleiding waarmee immigranten zich kunnen kwalificeren als volleerd staatsburger. Halen zij in die drie jaar de benodigde studiepunten dan krijgen zij een officiële vergunning tot verblijf die zij thuis trots aan de muur mogen hangen. Zakken ze voor het examen, helaas, dan moeten ze het maar in een ander land gaan proberen. In de opleiding zit aardig wat theorie in de vorm van taallessen, maatschappijleer en handelskennis, maar ook veel praktijk. Er zijn trainingen sociale vaardigheden en er is een forse stageperiode waarin zij hun maatschappelijk nut moeten bewijzen. Dan worden de trajectimmigranten gratis uitgeleend aan geïnteresseerde ondernemers die van de overheid hiervoor een 'concessie' krijgen. Ze hoeven geen premies voor de proefarbeiders af te dragen, naar vestigingseisen zal niet gevraagd worden en contracten zijn niet nodig. Met name de confectie, de horeca en de tuinbouw zullen bij de inburgering betrokken kunnen worden. Zo valt geen enkele kansarme allochtoon meer uit de boot, beloven Zwan & Entzinger de komende regering.

Tijdens de hele inburgering ontvangen de deelnemers de helft van het minimum voor alleenstaanden. Dit om ze scherp te houden. De adviseurs vermelden in een noot dat het hele systeem ook toegepast kan worden op de autochtone uitkeringsgerechtigden waarmee voorkomen kan worden dat er geklaagd gaat worden over ongelijke behandeling van allochtonen. Bovendien scheelt het dan helemaal een stuk in de kosten van de sociale zekerheid.

Waarom wordt dit plan een succes? Omdat het de essentie van het paarse denken raakt: dwang bevrijdt. Het socialistische vormingswerk en het liberale vrijheidsideaal hecht aaneengesmeed tot een ijzersterk statement waarmee elk regeringsvoornemen al bij voorbaat gelegitimeerd is.

Deze succesformule hebben de politici niet zelf bedacht, maar is afkomstig uit de zachte bovenbouw van onze samenleving: de welzijnssector. Daar heeft men een fijne neus ontwikkeld voor maatschappelijke veranderingen en nu de verzorgingsstaat toch niet meer te redden is tamboereren de welzijnswerkers voor de politieke omwenteling uit door luid te verkondigen dat hun cliënten best wel steviger aangepakt mogen worden. Maatschappelijk werkers bijvoorbeeld congresseren de laatste maanden alleen nog maar over de vraag “Hoe veranderingsprocessen in het cliëntsysteem methodisch strakker aangestuurd kunnen worden”. De welzijnsideoloog Paul Kuypers heeft al in februari, toen de paarse coalitie nog slechts borrelpraat was in kringen rond Rottenberg, de termen 'modern paternalisme' en 'bemoeihulp' gemunt, zonder spoortje van ironie. En in de jeugdhulpverlening is men al bezig emancipatiewerkers te vervangen door kampbewakers. Als in Nederland de hulpverleners zo royaal door de bocht gaan, volgen de overige sociaal-democraten vanzelf. Bolkestein en Kok moeten daarover geïnformeerd zijn toen zij elkaar woensdag zo stevig de hand drukten.