BBC

Leonard Miall: Inside the BBC. British Broadcasting Characters

290 blz., geïll., Weidenfeld and Nicolson 1994, ƒ 52,80

Ongeveer op hetzelfde moment dat in Nederland een nieuw parlement werd gekozen, hield Groot-Brittannië gemeenteraadsverkiezingen. En aan de vooravond daarvan, ongeveer op hetzelfde moment dat de KRO de beschadigende reportage over CDA-lijsttrekker Brinkman uitzond, was de BBC van plan een aflevering van het programma Panorama te wijden aan vergaande corruptie in een door de Conservatieven gedomineerde gemeente. Bij de achterban van de KRO ontstond achteraf consternatie, maar er werd vooraf niet ingegrepen. Bij de BBC daarentegen wel. Op hoog niveau werd besloten de reportage uit te stellen tot na de verkiezingen. Officieel heette het dat het programma nog niet klaar was. Officieus wist men wel beter: de BBC was weer eens gezwicht voor druk uit de regering.

Het gaat niet goed met de BBC. De zendmachtiging is in 1996 aan verlenging toe en dat werpt al enkele jaren omineuze schaduwen over het beleid van 's wereld meest bewonderde omroep. Drastische bezuinigingsoperaties, goedgepraat met management-termen als cost efficiency en return of investment, moeten de Conservatieve regering ervan overtuigen dat het staatsbedrijf zich zonder morren heeft geconformeerd aan de nieuwe tijdgeest. En ook in journalistiek opzicht overheerst de angst de regerende partij voor het hoofd te stoten. Een paar vage dreigementen uit Downing Street - dat de BBC maar eens reclame zou moeten toelaten of misschien beter kan overschakelen op het abonnee-tv-systeem - waren genoeg om de wind eronder te houden.

In het nawoord van zijn bundeltje Inside the BBC schudt Leonard Miall, zelf een gepensioneerd BBC-functionaris, het wijze hoofd over zoveel onbegrip voor het grote goed van de publieke omroep. Hij pleit ervoor de kijk- en luistergelden, die (net als hier) al jarenlang bevroren zijn, te koppelen aan het inflatie-percentage en concludeert dat daarmee de beste dam kan worden opgeworpen tegen commerciële of politieke beïnvloeding. Het toelaten van reclame zou desastreus zijn, zegt hij. Kijk maar naar Nieuw-Zeeland: reclame vergt hoge kijkcijfers en leidt tot toenemende druk om programma's voor minderheden te laten vallen. Ook dat had dus over Nederland kunnen gaan.

In diverse functies heeft Leonard Miall de pioniersdagen en de grote bloei van de BBC meegemaakt. Uit eigen waarneming portretteert hij in dit boekje een aantal van zijn collega's uit die tijd. Ons zeggen de meeste van die namen weinig of niets. Maar de anekdotes zijn aardig. Dat het vertrek van de laatste trein uit Charing Cross Station naar Kent in de jaren dertig vaak even werd opgehouden tot de BBC-omroeper in zijn (verplichte) smoking kwam aanhollen, zegt iets over het belang van de radio in die tijd. En dat een buitenlandse correspondent in de jaren vijftig op de vingers werd getikt omdat hij steeds met exclusieve interviews kwam, is tekenend voor de huiver die toen bestond voor sensatiezoekerij. Overigens leidde ook het adagium check and double check in die periode tot curieuze ontsporingen. Pas als een nieuwsfeit door twee bronnen was bevestigd, kon het worden uitgezonden. Buitenlandse correspondenten gaven hun primeurs dikwijls weg aan een collega van AP of Reuter, zodat ze al op de telex waren verschenen als hij ze zelf aan Londen doorgaf. Maar het zijn juist de malle ontsporingen die aangeven hoe zorgvuldig er toen in de regel werd gewerkt. De BBC is er groot mee geworden en in hoog aanzien komen te staan. De moraal is duidelijk: wees voorzichtig met zo'n instituut; voor je het weet, is het verkwanseld.