Voor minima dreigt een eindeloze 'armoedeval'

DEN HAAG, 3 JUNI. Ruim 250.000 Nederlandse huishoudens zitten financieel zwaar in de problemen. Het gaat hier om een kwart van het aantal huishoudens dat een uitkering op minimumniveau heeft. Ongeveer de helft van de minima geeft meer geld uit dan er binnenkomt.

Dit blijkt uit het rapport 'Grenzen van de armoede' dat gisteren in Groningen werd gepresenteerd op het congres van Divosa, de vereniging van directeuren van sociale diensten. Het onderzoek is uitgevoerd door drs. G. Oude Engberink, die werkzaam is bij de dienst sociale zaken en werkgelegenheidsprojecten in Rotterdam.

In zijn rapport wijst Oude Engberink erop dat bepaalde groepen waarschijnlijk voor de rest van hun leven zijn aangewezen op een minimumuitkering. Het gaat dan om langdurig werklozen die geen kans meer hebben op de arbeidsmarkt, arbeidsongeschikten met een lage uitkering, bejaarden die alleen AOW hebben en bijstandsmoeders die evenmin aan werk kunnen komen.

De onderzoeker acht het de taak van de sociale diensten om te voorkomen dat deze mensen in een “fatale situatie” belanden en financieel geheel geïsoleerd raken van de rest van de samenleving. Hij wijst erop dat de uitkeringsgerechtigden de laatste jaren met allerlei lastenstijgingen te maken hebben gehad, zoals de huurverhogingen en de prijsstijgingen in het openbaar vervoer. “Daarnaast zijn ze kwetsbaar voor alledaagse ongelukjes, zoals een busabonnement dat zoekraakt of een verloren portemonnee.”

Hij omschrijft de 'armoedeval' waarin deze groep terecht komt als volgt: “Uiteindelijk raken ze helemaal aan de grond, moeten krant, televisie en telefoon ontberen en kunnen gezonde voeding en kleding nauwelijks betalen. Ze dreigen verstoken te raken van gas en licht en leven voortdurend in grote onzekerheid of ze met hun geld het eind van de maand wel zullen halen.” De sociale diensten moeten meer opkomen voor de uitkeringsgerechtigden en zich niet alleen opstellen als uitvoerders van rijksregels en bestrijders van fraude, aldus Oude Engberink.

Op het congres van Divosa beraadden de sociale diensten zich op hun toekomstige functie, nu de Algemene Bijstandswet hoogstwaarschijnlijk ingrijpend wordt gewijzigd. Het huidige kabinet heeft een wetsvoorstel ingediend waarover de nieuwe Tweede Kamer zich moet uitspreken en dat ook bij de kabinetsformatie een rol speelt. Het gaat daarbij niet alleen om de hoogte van de uitkeringen, maar ook om decentralisatie van bevoegdheden. De gemeenten kunnen daardoor een grotere eigen rol spelen.