Regiekunst van Pierre Audi compromisloos vastgelegd

Il combattimenti en Gassir: Ned.3, 23.01-00.01u.

Voor het eerst is vanavond de sobere indrukwekkende regiekunst van Pierre Audi te zien op de Nederlandse televisie. De NOS zendt twee korte opera's uit die drie jaar geleden bij de Nederlandse Opera werden uitgevoerd in de Amsterdam Studio's in Duivendrecht, de oude filmstudio's die voor de oorlog het 'Hollandse Hollywood' vormden. Daar gingen met veel succes, maar voor slechts een publiek van telkens 200 man, Gassir van Theo Loevendie en Il combattimento di Tancredi e Clorinda van Monteverdi. De reprise van die voorstelling, die vorig jaar werd gegeven, is daarna op voorbeeldige wijze vastgelegd door de NOS-tv.

De regiekunst van Pierre Audi, artistiek directeur van de Nederlandse Opera, richt zich op de essentie van het drama en bedient zich van een minimum aan uiterlijke middelen. Ook die zijn hier goeddeels teruggebracht tot hun essentie: het zijn de oerelementen grond, vuur en water.

De operaatjes worden uitgevoerd op een vloer van zand, er ligt een enkele rots, het water is te zien als zweet van de elkaar bevechtende gelieven Tancredi en Clorinda en de paar druppels waarmee hij haar uiteindelijk tevergeefs in leven probeert te houden. De achtergrond wordt gevormd door een verticaal gelede loden wand, die eerder door de Griekse beeldend kunstenaar Iannis Kounellis werd ontworpen voor de door Pierre Audi geregisseerde opera Die glückliche Hand van Schönberg. Ook dit hergebruik van decor is een bewijs van Audi's spaarzaamheid.

Beide operaatjes behelzen mythische vertellingen van liefde en dood, van jammerlijke onderlinge strijd tussen mensen met een noodlottige afloop. Loevendie's Gassir is gebaseerd op een Arabisch/Afrikaans volksverhaal over een stamhoofd die de geschiedenis wil ingaan als oorlogsheld. Een priesteres maant hem dat hij beter eeuwige roem kan verwerven door zijn ziel te leggen in kunst. Ten slotte - maar te laat - doet hij dat ook, hij zingt de treurzang My lute awake, terwijl om hem heen zijn gesneuvelde zonen liggen.

Monteverdi's Il combattimento di Tancredi e Clorinda naar een verhaal van Torquato Tasso heeft een even noodlottige afloop: twee geharnaste gelieven bevechten elkaar tot de dood erop volgt, van elkaar onwetend wie ze zijn, met blinde hartstocht. De twee stukken hebben ook een zelfde structuur, waarbij een verteller optreedt: in Gassir is dat Lieuwe Visser, in Il combattimento is het Guy de Mey.

Het goede van de tv-registraties door Astrid Wortelboer en Rob van den Berg is dat Audi's concentratie op het drama compromisloos wordt getoond. Van het onder leiding van David Porcelijn uitstekend spelende Asko Ensemble is niets te zien. Wat in beeld komt zijn alleen de mensen en hun noodlot.