Mogelijk sancties tegen N-Korea om nucleaire kwestie

NEW YORK/WENEN, 3 JUNI. De Verenigde Staten, Japan en Zuid-Korea overleggen vandaag en morgen over mogelijke strafmaatregelen tegen Noord-Korea nu het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA) in Wenen heeft laten weten geen zicht meer te hebben op het nucleaire programma van dat land.

Het agentschap is niet meer in staat te achterhalen voor welk doel Noord-Korea de afgewerkte plutoniumstaven uit de kernreactor in Yongbyong gebruikt. Het is de controle op de winning van plutonium en op de status van het Noordkoreaanse atoomprogramma definitief verloren, zo heeft Hans Blix, directeur-generaal van het IAEA, aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties gerapporteerd. Functionarissen van de VN zeiden dat Blix naar New York zal gaan om daar vanavond de Veiligheidsraad officieel nader te informeren.

“Het IAEA heeft de conclusie getrokken dat de vervanging van de brandstof van een 5 megawatt experimentele kernenergiereactor het nu onmogelijk heeft gemaakt brandstofstaven te selecteren voor latere metingen, die kunnen aantonen of er de afgelopen jaren onttrekking van brandstof uit de reactor hebben plaatsgehad”, aldus een verklaring van het IAEA.

Het vermogen van het agentschap de brandstofstaven te analyseren is “ernstig verslechterd”, schrijft Blix. Het enige alternatief is nog een speciale inspectie op twee afvalplaatsen. Noord-Korea heeft het IAEA vijftien maanden geleden de toegang tot deze plaatsen geweigerd. De combinatie van deze weigering en het feit dat Noord-Korea binnen enkele dagen de (ongecontroleerde) vervanging van achtduizend staven kernbrandstof zal hebben voltooid, maakt dat het IAEA zijn algemene doel van omvattende veiligheidsvoorzieningen waardoor de verspreiding van nucleair materiaal kan worden tegengegaan, niet kan bereiken, aldus Blix.

De Amerikaanse president Clinton zei gisteren in Rome dat Noord-Korea het aan zichzelf te wijten heeft als nu sancties worden opgelegd. “Zij hebben dit uitgelokt, niet de VS of iemand anders.” zei hij. Clinton zei te beseffen dat eventuele sancties “een moeilijke kwestie is voor China en Rusland”, maar onderstreepte dat alle landen een gemeenschappelijk belang hebben bij een terugkeer van Noord-Korea onder het internationale inspectieregime. De president liet echter blijken hoopvol te zijn over de uiteindelijke Russische opstelling.

Pag.5: VS: Jeltsin positief

De Amerikaanse president zei zich overigens bemoedigd te voelen door de positieve opstelling van de Russische president Jeltsin, die na een onderhoud met de in Moskou op bezoek zijnde Zuidkoreaanse president Kim Young Sam, te kennen gaf eventueel bereid te zijn tot strafmaatregelen in fasen als Noord-Korea zich blijft verzetten tegen het IAEA. “Het is voor het eerst, geloof ik, dat Rusland dit publiek heeft gezegd”, aldus president Clinton tijdens een persconferentie met de Italiaanse premier Berlusconi. In Peking liet een woordvoerder van het ministerie van buitenlandse zaken weten dat de Chinese regering “voor het moment” tegen sancties is.

De Japanse regering heeft zich vanmorgen bereid verklaard tot steun aan sancties tegen Noord-Korea buiten het kader van de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties om. Dat heeft de Japanse minister van buitenlandse zaken, Koji Kaikizawa, vanmorgen in het Japanse Lagerhuis gezegd. De Japanse regering roept de Veiligheidsraad op een resolutie aan te nemen waarin Noord-Korea opnieuw wordt gewaarschuwd alvorens een definitieve beslissing te nemen over eventuele sancties.

Zuid-Korea verklaarde vanmorgen zich bij internationale strafmaatregelen tegen Noord-Korea te zullen aansluiten. Eventuele Zuidkoreaanse maatregelen zouden de handel met Noord-Korea kunnen schaden, die het afgelopen jaar een bedrag van 130 miljoen dollar beliep. Noord-Korea heeft herhaaldelijk verklaard dat het eventuele sancties zal beschouwen als een daad van oorlog, maar een woordvoerder van president Clinton zei dat de Amerikaanse regering zich door dergelijke taal niet zal laten intimideren.

Berichten in een Zuidkoreaanse krant vanmorgen dat Noord-Korea het IAEA nieuwe voorstellen zou hebben gedaan om tot een oplossing van de huidige crisis te komen werden tegengesproken door een Noordkoreaanse diplomaat in Wenen. “Ik heb het IAEA geen enkel nieuw voorstel gedaan, maar slechts verzet aangetekend”, aldus de betrokken diplomaat, die bevestigde gisteren nog met een van de directeuren van het IAEA te heben gesproken.