'Jolanda's moeder kun je alles wijsmaken'

ARNHEM, 3 JUNI. De behandeling in hoger beroep van de Eper incestzaak is gisteren met twee dagen verlengd. Aanvankelijk zou de strafzitting vandaag worden afgerond. Gisteren maakte de president van het hof, mr. A. Machielse, bekend dat de behandeling van de zaak ook morgen en maandag doorgaat.

Hoofdinspecteur H.H. Groenouwe, de leider van het politieteam dat de Epe-zaak heeft onderzocht, keerde zich gisteren tegen de scherpe kritiek die twee misdaadanalisten van de Centrale Recherche Informatiedienst (CRI) eerder deze week hadden geuit. De CRI'ers hadden het Epe-team verweten de zaak amateuristisch en onzorgvuldig te hebben behandeld. Ook zeiden ze dat het op grond van de politieverhoren niet had mogen komen tot een strafzaak.

Teamleider Groenouwe noemde deze kritiek “ongenunanceerd” en “veel te ver gaan”. Dat er geen technische bewijzen zijn voor de aangifte van Jolanda en haar zus Evelien betekent niet dat er niets is gebeurd, aldus Groenouwe. In augustus vorig jaar heeft hij de leiding van het politieteam gekregen nadat vier Eper agenten op non-actief waren gesteld. Dat gebeurde na beschuldigingen van Jolanda over een verkrachting op het politiebureau. De hoofdinspecteur zei gisteren een “gedreven onderzoeksteam” te hebben aangetroffen dat intensief met de zaak bezig was.

Het team twijfelde zelf ook vaak genoeg aan het waarheidsgehalte van de verklaringen van Jolanda, maar dat was volgens Groenauwe nog geen reden de zaak af te blazen. “We konden een deel niet hard maken, maar we hebben de mogelijkheid opengehouden dat datzelfde deel ook waar kon zijn.

De leider van het team was gisteren op het allerlaatste moment als getuige opgeroepen in plaats van de oorspronkelijk opgeroepen getuige C. Bijl, de tactisch coördinator van het onderzoeksteam. De advocaten van de verdachten hadden Bijl willen horen over zijn beleid inzake het verhoren en het afslaan van de CRI-adviezen, maar de coördinator had zich woensdag om gezondheidsredenen schriftelijk afgemeld. De bedrijfsarts had aangeraden vier weken met ziekteverlof te gaan. De procureur-generaal, mr. Y. van Kuijck, lichtte toe dat de ziekte van Bijl direct in verband stond met de Epe-zaak en dat het “onverdraaglijk” voor hem zou zijn als getuige te moeten verschijnen.

Het hof ondervroeg gisteren behalve de zeven politieagenten ook getuige-deskundige dr. J.H. van Renesse, psychiater van het Pieter Baan Centrum (PCB) die drie verdachten had onderzocht op hun psychische gesteldheid. De vader van Jolanda en Evelien omschreef hij als de “ideale feodale knecht” die zeer “onderdanig” is en ieder conflict uit de weg gaat. Hij handelt zoals hij denkt dat anderen het willen en cijfert zichzelf weg terwijl hij wel zijn eigen mening houdt. In het PBC had men hem zelfs een namaak-pistool gegeven en hem gevraagd zichzelf voor het hoofd te schieten. De man had geaarzeld maar na enig aandringen was hij bereid het te doen. Er is moeilijk tot hem door te dringen, wat verklaart waarom het onderzoeksteam zoveel problemen iets bij hem los te krijgen. “Ik wil wel maar ik kan het niet”, had hij steeds gezegd.

Het onderzoeksteam had Van Renesse advies gevraagd om meer los te kunnen krijgen van de verdachte vader. De psychiater had erop gewezen dat dit zeer moeilijk zou zijn. Dronken voeren (uit het verleden was gebleken dat hij dan spraakzamer werd) was volgens de psychiater niet ethisch, hypnotiseren leek hem geen goed idee omdat verklaringen daarvan niet betrouwbaarder zouden worden en hem op weg helpen door hem de situatie voor te kauwen zou absoluut onaanvaardbaar zijn omdat de verdachte “een zeer suggestibel karakter” heeft.

Over de moeder van de slachtoffers was Van Renesse kort. De manier waarop zij de wereld beziet is zo chaotisch dat daar nauwelijks enige orde in aan te brengen is. Van Renesse: “Je kunt haar alles wijs maken waardoor zij net zo gemakkelijk bekent als ontkent.” Als voorbeeld meldde haar advocaat, W.L.F. Prisse, dat hij haar had gezegd: “Mevrouw, u weet toch wel dat u ook uw buurman heeft vermoord? Ja, antwoordde zij toen, dat klopt. Schrijft u het even op een briefje alstublieft, dan geef ik dat aan de politie.”

Vanmorgen zijn alle verdachten ook nog als getuigen verhoord. Vanmiddag heeft de procureur-generaal zijn eisen geformuleerd.