Clinton en Europa

VIJFTIG JAAR GELEDEN tikten de laatste uren weg voor de geallieerde invasie in Normandië. De herdenkingsceremoniën brengen de Clintons naar Europa, eerst naar de stranden van Nettuno en Anzio, waar de geallieerden de genadeslag toebrachten aan het Italiaanse fascisme, vervolgens naar de kusten van Normandië waar de bevrijding van Europa begon. Wat de president niet kon bevroeden toen hij zijn reis voorbereidde, is gebeurd: in Rome werd hij, alsof de geschiedenis een loopje heeft genomen met zichzelf, opgewacht door een regering met ministers van fascistische snit. Clinton heeft er het beste van gemaakt hoewel de samenloop van omstandigheden bizar mocht worden genoemd. Hij stelde vast dat het nieuwe bewind democratisch tot stand was gekomen en zich verplicht heeft de democratie te handhaven. Zijn gastheren toonden zich dik tevreden met deze bevestiging op het hoogste niveau van hun politieke bestaansrecht.

Het tussenliggende bezoek aan Londen spreekt voor zichzelf. Tenslotte was Zuidoost-Engeland de springplank voor de opening van 'het tweede front', de beslissende aanval vanuit het Westen op het nazi-bastion. In de Engelse herinnering leven de jaren van voorbereiding voort als de jaren van de Amerikaanse bezetting. Het landschap was herschapen in een legerkamp, de op oorlogsrantsoen levende Britten vergaapten zich aan het consumentisme van de Amerikanen - zoals later de bewoners van de bevrijde gebieden zouden doen.

HET HOOGTEPUNT VAN de reis van de Clintons zal de plechtigheid aanstaande maandag in Normandië zijn. Daar zullen veteranen en hoogwaardigheidsbekleders de jongemannen herdenken die bij de wekenlange bloedige gevechten het leven verloren, Amerikanen en Canadezen ver van huis en op een continent waarvan de meesten slechts een vage notie hadden.

Europa heeft de spoken uit het verleden nog niet overwonnen, zoals ook bleek uit de weigering om kanselier Kohl bij de herdenking in Normandië uit te nodigen. De eerste Amerikaanse president voor wie de periode tussen de invasie en de bevrijding in mei 1945 uitsluitend historische betekenis heeft, wordt dezer dagen ter plaatse daarmee geconfronteerd. Het kan zijn perceptie van Europa alleen maar verruimen.