Banken profiteren meest van beursgang van KPN

Wie pikt een graantje mee van de beursgang van KPN, die de Nederlandse overheid als verkoper van 30 procent van de aandelen zeker een kleine 7 miljard gulden oplevert? Waar beleggers in onzekerheid tasten over hun winstkansen, weten onder meer banken, media en reclamebureaus zich in ieder geval verzekerd van vele miljoenen.

De banken die in opdracht van de overheid ten minste 138 miljoen aandelen KPN aan de man brengen, trekken verreweg het meeste profijt uit deze transactie. De staat betaalt het syndicaat dat de banken hebben gevormd een provisie die ergens tussen de 3 en de 3,5 procent van de verkoopopbrengst ligt, zo onthulde directeur staatsdeelnemingen Lintjer van het ministerie van financiën twee weken geleden bij de start van de beurscampagne van KPN. “En het ligt dichter bij de 3 dan bij de 3,5 procent”, voegde hij daaraan toe.

Dat geld - ruim 200 miljoen - vloeit voor meer dan de helft naar Nederlandse banken (naast leider ABN Amro ook ING, Rabo en nog een hele trits), omdat de helft van de aandelen op de thuismarkt moet worden geplaatst. De overheid betaalt de banken onder meer voor het risico dat zij om wat voor reden dan ook met onverkochte aandelen blijven zitten. Het provisiepercentage wijkt overigens nauwelijks af van wat de overheid vijf jaar geleden betaalde toen zij haar belangen in de Postbank en tweederde van het chemiebedrijf DSM op de beurs verkocht.

Afgezien van de betaalde provisie vergoedt de aandeelhouder, in dit geval dus de overheid, het bankensyndicaat ook allerhande gemaakte kosten. Het provisiebedrag voor de banken springt het meest in het oog, maar ook andere adviseurs van de overheid (de Britse zakenbank Rothschild) en van KPN zelf zullen hun rekeningen indienen. Zo heeft KPN de Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs als adviseur, maar ook advocaten (Loeff, Claeys Verbeke) en reclame- en (financiële) pr-adviseurs. De kosten van KPN moeten in het prospectus dat bij de beursgang verschijnt worden opgenomen. “Dat is ongeveer 2 procent van de totale kosten”, schatte drs. W. Jiskoot, die als directeur-generaal van ABN Amro de dagelijkse regie voert over de grootste Nederlandse beursintroductie aller tijden.

Na de beursgang begint de beurshandel, en die is, zo zeggen bancaire deskundigen, nog profijtelijker dan de introductie zelf. De beleggersmarkt wordt in een klap uitgebreid met een paar honderdduizend particulieren - tenminste als de plaatsing een succes is. De ervaring leert dat de omzetten in de dagen na de introductie immens zijn. Dat zijn allemaal extra orders die door de bestaande handelskanalen worden geduwd: nauwelijks extra kosten, wel extra inkomsten. Zijn de gemoederen wat geluwd, dan is aandeel KPN - voor de handel - in elk geval een parel aan het Amsterdamse Beursplein, voorspellen analisten. Op basis van een geschatte dagomzet van 1,5 miljoen aandelen (bij een koers van 50 gulden) en een provisietarief van 0,3 procent levert dat een dikke twee ton op. Per jaar (250 handelsdagen) is dat 50 miljoen voor de banken, commissionairs en hoeklieden die de aan- en verkooporders afhandelen. Maar zelfs daar houdt het voor de financiële sector niet op: aan het eind van het jaar krijgen de beleggers nog een rekening voor bewaarkosten van de aandelen. Beleggers die denken dat zij, gezien de financiële belangen die op het spel staan, van betrokken banken een 100 procent objectief beleggingsadvies krijgt, zijn naïef.

Het prospectus zal in een oplage van enkele tienduizenden exemplaren worden gedrukt door de gespecialiseerde drukker De Bussy Ellerman Harms, die ongeveer 70 procent van de 'prospectus-markt' in handen heeft. Er hebben zich weliswaar al meer dan 250.000 particulieren gemeld die meer informatie willen, maar de ervaring heeft geleerd dat slechts een minderheid het prospectus aanvraagt.

Met het prospectus zijn de overheid en KPN er nog niet. Een beursnotering zelf kost geld. De beurs brengt KPN 8500 gulden behandelingskosten in rekening, omdat de beurs onder meer het prospectus moet goedkeuren. Daarnaast moet KPN jaarlijks 47.000 gulden betalen voor de noteringsovereenkomst. Omdat de post- en telecom-gigant dit jaar maar drie kwartalen aan de beurs genoteerd is, betaalt hij het eerste jaar maar driekwart van dit bedrag.

Een nieuwe beursnotering is niet alleen binnenlopen. Het is ook een goed moment, zo vindt menig nieuwkomer aan Beursplein 5, om iets weg te geven. Dat begon met balpennen voor de handelaren op de vloer, werd later een stropdas en ontaardde in de onstuimige jaren tachtig in het uitdelen van voedselpakketten, een optreden van schaars geklede limbo-danseressen en het loslaten van een leeuw op de vloer. De (Postbank) leeuw deed de deur dicht. Wie sindsdien nog iets wilde doen, kreeg het vriendelijk verzoek een cheque aan een goed doel te geven. Een op drie nieuwe beursfondsen doet dat. De beurs heeft - louter ter suggestie - twee goede doelen (Ronald McDonald Kinderhuis en Nederlandse stichting voor het gehandicapte kind). Giften liepen uiteen van 500 gulden tot een ton. KPN zal iets doen, maar voor wie en voor hoeveel, daarop is het wachten op 13 juni, de dag dat de aandelen voor het eerst worden verhandeld.