Voer voor het psychologisch inkomen

Do not follow where the path may lead. Go instead where there is no path and leave a trail. (anoniem)

De Amsterdammer Ton van der Graaff (33) is bedrijfseconoom met een liefde voor imponderabilia, zaken die niet gewogen kunnen worden. Hij is dan ook geen controller of manager maar begon vorig jaar een voordrachtenimpresariaat. Hij zoekt geschikte onderwerpen uit en de juiste spreker voor een publiek met als doel: een inspirerende ontmoeting. Hij noemt zijn werk meta support. Meta (Latijn voor keerpunt) staat symbool voor het punt waar de gevolgde denkweg stopt en nieuwe denkwegen verkend moeten worden.

“Het managementjargon van tegenwoordig staat me tegen”, verklaart Van der Graaff de oprichting van zijn impresariaat. “Het verhult meer dan dat het onthult. Het staat zindelijk en vernieuwend denken zelfs in de weg. Ik ben met het organiseren van voordrachten, geen lezingen dus, begonnen toen twee ervaringen bij elkaar kwamen. Ik ontdekte dat er in organisaties een cultuurhonger bestaat. Er wordt veel gepraat maar men spreekt elkaar nauwelijks. En ik merkte dat er een rijkdom aan kennis en inzicht opgeslagen ligt in de diverse disciplines. Daar wordt alleen door vaklieden gebruik van gemaakt. Als econoom denk ik in termen van vraag en aanbod. Ik ben toen mensen bij elkaar gaan brengen rondom een geboren verteller met een goed verhaal, voor een echte ontmoeting, om de verlangde cultuuroverdracht tot stand te brengen. Zo kun je bijvoorbeeld automatiseerders een avond onderhouden over het geheugenverlies dat optreedt door de invoering van computers, of bestuurders over hun verantwoordelijkheid bij een 'terugtredende' overheid of milieutechnici over ongebruikelijke invalshoeken op het milieu.

“Om te weten wat er leeft voer ik gesprekken met bedrijfsverantwoordelijken en adviseurs. Zij vertellen bijvoorbeeld over hun dilemma's in Oost-Europa, de toekomst van arbeid, de dictatuur van het geld, de spanning tussen persoonlijk en zakelijk leven. Zo ontdek ik hun manier van denken. Wat de sprekers betreft houd ik er zo'n 150 in de gaten. Wat ze zeggen en schrijven. Daaruit put ik dan op het goede moment de goede spreker. Het leuke aan deze sprekers is dat zij specialisten in het algemene zijn. Hun kennis levert door de diepgang veel raakvlakken op. Zij zijn in staat om een onderwerp zo te behandelen dat het iedereen raakt en dat niemand denkt 'daar heb ik niets aan'.

“Wat ook gebeurt is dat je vondst soms door anderen wordt overgenomen. Bijvoorbeeld het diner pensant, een diner met een gedachtengang. Maar ik kan mijn denkbeelden niet beschermen. De 19de-eeuwse Texaan uit Polen Samuel Maverick weigerde zelfs zijn vee te brandmerken. Daardoor kon de 'eerlijke' vinder het ongebrandmerkte dier claimen als zijn bezit. Een maverick is nu een persoon die heterodox is in zijn ideeën en instelling. Iemand die een eigen spoor trekt in plaats van een spoor volgt. Als je de gebaande paden verlaat word je uitgedaagd tot een echte gedachtenwisseling en ga je kijken, luisteren en leren. Leren begint waar je het vertrouwen loslaat. Loslaten is geen verliezen, maar juist ruimte scheppen om te spelen. Dan gebeurt er pas wat. Een spreker die je van je pad afbrengt, dáár leer je wat van.”

Tot zijn eigen verbazing blijkt Van der Graaff van zijn impresariaat te kunnen leven. “Voor denkbeelden en inspiratie is men op persoonlijke media aangewezen, zoals het gesproken en gedrukte woord. De beeldmedia zijn daar te overdonderend en te afleidend voor. Verder heb ik het tij mee. Mensen verlaten in groten getale de kerk, maar de behoefte aan een goedgesproken woord blijft. Dat zie je de laatste jaren aan de onstuitbare opkomst van lezingen. Honderden instanties zijn lezingen gaan organiseren, veelal gratis en om de hoek. Verder is het velen duidelijk dat het poendenken geen toekomst heeft. De koek wordt niet groter, alleen maar anders verdeeld. Ons psychologisch inkomen wordt wel gewichtiger.”