'De milities van Hutu's vechten door tot de dood'

KIGALI, 2 JUNI. De Tutsi-rebellen van het Rwandese Patriottische Front (RPF) zijn bezig het Middenafrikaanse land te veroveren, maar ondervinden daarbij veel meer tegenstand dan verwacht. Het Front beheerst nu tweederde van het Rwandese grondgebied, maar rukt in de hoofdstad Kigali slechts langzaam op. Door deze trage opmars kunnen de Hutu-milities doorgaan met hun moordpartijen.

De Canadees Romeo Dallaire, hoofd van de enkele honderden militairen van de Verenigde Naties in Kigali, zei gisteren dat het Rwandese regeringsleger zich op ordelijke wijze terugtrekt. Er is geen sprake van paniek. Het RPF heeft de weg van Gitarama, waar zich nog steeds ten minste enkele ministers ophouden, zuidwaarts naar Butare afgesneden. Volgens Dallaire is het RPF Gitarama vanuit het zuiden en oosten tot op vijftig kilometer genaderd. Alles wijst er op dat het regeringsleger de strijd niet zonder slag of stoot zal opgeven.

Commandanten van het RPF verwachten dat de regeringssoldaten en Hutu-milities zich naar Zaïre zullen terugtrekken als ze worden verslagen. De Zaïrese president Mobutu was een vriend van de in april vermoorde Rwandese president Juvenal Habyarimana en zal hun de toegang tot Zaïre zeker niet ontzeggen. Een andere richting kunnen de regeringstroepen niet meer uit nu het RPF een bres heeft geslagen in het gebied dat door de regering wordt beheerst bij de grens met Burundi. Het grensgebied bij Tanzania en het noorden zijn vrijwel volledig in handen van de rebellen.

Volgens het RPF bieden de milities veel meer tegenstand dan verwacht. “Ze gedragen zich niet als normale soldaten”, aldus een RPF-soldaat. “Ze weten niet hoe en wanneer ze zich moeten terugtrekken. Ze vechten tot het bittere einde, tot de dood er op volgt.”

Het RPF kreeg in de afgelopen weken versterkingen van ruim 2.000 recruten die het onder Tutsi-vluchtelingen in het buurland Burundi heeft geronseld. Daarmee telt het relatief goed gedisciplineerde rebellenleger vermoedelijk tussen de 20.000 en 25.000 soldaten. De regeringsstrijdkrachten en de milities samen beschikken over twee keer zoveel soldaten. Het RPF zegt militair heel voorzichtig te willen opereren om zijn Tutsi-aanhangers onder de burgerbevolking in het regeringsgebied niet verder in gevaar te brengen en om te voorkomen dat het stadscentrum, nu nog in handen van de regering, wordt vernietigd.

Het RPF heeft zijn offensief tegen het regeringsleger na de dood van Habyarimana altijd gerechtvaardigd als een poging om bloedbaden onder burgers te voorkomen. Tijdens de maandag begonnen besprekingen over een staakt-het-vuren eisten de rebellenleiders als voorwaarde voor een bestand dat de Hutu-milities onmiddellijk ophouden met moorden. Dat is niet het geval, zo blijkt uit nieuwe berichten uit regeringsgebied. De kans op een akkoord tijdens het vanmorgen hervatte overleg in Kigali lijkt daarmee vervlogen. “De vredesbesprekingen worden hierdoor moeilijker”, beaamde Dallaire gisteren.

Terwijl de 'schone' oorlog doorgaat, komt er ook geen einde aan de 'smerige' oorlog waarin Hutu-milities aanhangers van het RPF onder de burgerbevolking met honderden tegelijk uitroeien. De opgejaagde Tutsi's verzamelen zich op kerkterreinen maar blijken daar niet veilig. Volgens het Rode Kruis hebben Hutu-milities enkele dagen geleden 's nachts vijfhonderd Tutsi's uit een Tutsi-vluchtelingenkamp bij Kibuye aan het Kivumeer opgehaald. Zij keerden nooit meer terug. Dallaire bevestigde gisteren dat er mensen bij Kibuye zijn vermoord.

Bij Gitarama houden zich 38.000 vluchtelingen op, voornamelijk Tutsi's. Dallaire gaf volmondig toe hen niet te kunnen beschermen. “De VN hebben meer troepen nodig, alleen dan kunnen we bescherming bieden.”. Eerder deze week voerde de VN-opperbevelhebber in Rwanda in Nairobi overleg met een Amerikaanse delegatie. Hij vroeg de Amerikanen onmiddellijk een luchtbrug naar Rwanda te openen om de militairen die Afrikaanse landen en Canada hebben aangeboden, over te vliegen. Op de vraag wanneer deze versterkingen voor de VN moeten arriveren, zei Dallaire kortaf: “Vorige week”.