Cd met pop van Turkse Nederlanders; Westerse rock met onnavolgbare Turkse zang

De cd Turquerie met daarop behalve Jeunes Turcs ook nog de groepen Simits, Leylim, Topkapi en Dilan verschijnt vandaag (SPN. Cat 011). Alle vijf de groepen spelen vanavond in Paradiso, Amsterdam. Aanvang 21u.

Een cd met muziek van jonge Turkse popmuzikanten die in Nederland wonen, Turquerie, wordt vanavond in Paradiso in Amsterdam gepresenteerd. Een vraaggesprek met twee van de deelnemende muzikanten, Volkan en Hakan Korkmaz van de Jeunes Turcs.

Een paar dagen voordat ze hun eerste optreden zullen hebben, bij de presentatie van de verzamel-cd Turquerie in Paradiso, blijkt de zangeres van Jeunes Turcs ermee te zijn opgehouden. Waarom? “Ja, waarom...” De twee gebroeders Korkmaz kijken elkaar vragend aan. Lang hebben ze er in ieder geval niet bij stil gestaan, ze zijn meteen op zoek gegaan naar een passende vervangster.

Jeunes Turcs is een van de vijf groepen die meedoet aan de door Stichting Popmuziek Nederland uitgebrachte cd Turquerie. Nadat eerst bands met in Nederland gevestigde Marokkaanse muzikanten aan bod waren gekomen met de cd Arabisch Oranje, is er nu een cd samengesteld van Turkse groepen. Jeunes Turcs heeft muzikaal het meest eigentijdse en westerse geluid van de vijf bands. Ze gebruiken geen traditionele Turkse instrumenten, en trouwens ook geen gitaren of drums. Volgens de normen van de huidige dansmuziek is de instrumentatie geheel opgetrokken uit electronica.

Volkan (26) en Hakan (28) Korkmaz zijn de enige twee vaste leden van Jeunes Turcs. Beiden hebben de opleiding muziektechnologie gevolgd aan het Utrechtse conservatorium en ze werken nu op hetzelfde reclameburo in Utrecht. Want van alleen muziek maken valt nog niet te leven. “We hebben na onze opleiding een tijdje een eigen studio gehad waar we 'toegepaste' muziekjes leverden, voor reclame of voor tv-programma's. Maar het liefst wilden we gewoon popmuziek maken,” zegt Volkan Korkmaz.

Hun popsongs zijn lichtvoetige, gestroomlijnde dansnummers, gekleurd met houseklanken, als het opgevoerde cappuccino-apparaat (in Timbilli), de omfloerste basdrum (in Do Be Di) en de pinnige percussie (in Süt Içtim). Het geluidsbeeld wordt onverwacht doorkruist door de zang: 'typisch' Turkse zang met onnavolgbare stembuigingen en jankende tonen. “Daarom moesten we als vervanging van onze vorige zangeres in ieder geval weer een Turkse zoeken. Want Nederlanders kunnen niet zo zingen. Hier is men gewend aan tonen en halve tonen, zoals de witte en de zwarte toetsen op de piano. Maar in Turkse zang heb je daar nog allemaal tonen tussen; kwarten en achtsten. Dat is wat voor jullie zo 'jankerig' klinkt.”

De combinatie van het dans-idioom met oosterse zang is al eerder succesvol gebleken, enkele jaren geleden bijvoorbeeld bij de zangeres Ofra Haza en tegenwoordig in het geval van de Engelse groep Transglobal Underground. De exotische, onverstaanbare zang sluit onverwacht goed aan bij de steriele instrumentatie. Toch willen Hakan en Volkan Korkmaz het gebruik van electronica in de toekomst gaan verminderen. In de nummers op Turquerie waren de samples aangewend uit noodzaak.

“Een basloopje uit een oud nummer van James Brown is nou eenmaal makkelijk over te nemen. En om een ritmetrack in te spelen, bijvoorbeeld, heb je een goede studio nodig, daar hadden we nu geen geld voor. Dan kan je beter een ritme sampelen, dan dat je iets opneemt dat beroerd klinkt,” zegt Volkan. “Maar ik speel zelf gitaar en mijn broer speelt keyboards en drums, dat willen we op volgende produkties gaan gebruiken.”

De nummers die op Turquerie staan, zijn alle drie gebaseerd op oude Turkse volksliedjes. Het dansbaarst is Do Be Di (dat wordt uitgesproken als 'Doe Bi Dai'). Do Be Di gaat over de belevenissen van volksheld Hekim. “Iedereen in Turkije kent Hekim. Hij deed allerlei nobele dingen. We hebben de tekst zelf een beetje aangepast, in een rap die er nu tussendoor komt. Daarin noemt onze zanger, Ayoin Konyali, Hekim een losbol en een vrouwenversierder. Dat vonden we wel leuk, om het wat minder 'heilig' te maken. Süt Içtim is eigenlijk een kinderliedje. Het gaat over een verboden liefde en betekent zoiets als: 'ik heb van de melk gedronken en mijn lippen gebrand'.”

Volgens Hakan en Volkan is er in Turkije een groot aantal rockbands en ook in Nederland wordt door veel Turkse jongeren muziek gemaakt. Vaak wordt geprobeerd westerse rock te combineren met een traditioneel Turks instrument als de 'saz', de Turkse luit. Vreselijk, vinden de gebroeders Korkmaz dat.

Voor de van oorsprong islamitische, maar niet praktizerende Hakan en Volkan is het muziek maken van huis uit nooit een probleem geweest. “Voor ons waren onze ouders helemaal niet streng. Voor de meeste jongens niet, denk ik. Het is alleen voor meisjes dat het problemen oplevert. Daarom is het ook altijd moeilijk voor ons om een zangeres te vinden,” zegt Volkan. “Onze ouders hadden wel liever gezien dat ik arts werd, en mijn broer ingenieur. Maar ze hebben ons wel op ons tiende al naar gitaarles gestuurd. Dus eigenlijk is het hun eigen schuld. Het heeft er altijd al ingezeten.”