Benoeming hoogste post in Brussel; Kritiek Lubbers op Bonn en Parijs

DEN HAAG, 2 JUNI. Minister-president Lubbers vindt dat Frankrijk en Duitsland niet het exclusieve recht hebben om te bepalen wie de nieuwe voorzitter wordt van de Europese Commissie.

“De keuze die nu moet worden gemaakt is niet alleen de keuze van Parijs en Bonn. Dat is natuurlijk aan alle landen van de Europese Unie”, aldus Lubbers vandaag in een gesprek met de Financial Times.

Lubbers reageert hiermee op berichten dat de Duitse bondskanselier Kohl en de Franse president Mitterrand het eerder deze week eens zijn geworden over de opvolger van Delors, de huidige voorzitter van de EC. Dit zou de Belgische premier Dehaene zijn, die zich overigens nog niet kandidaat heeft gesteld. Over de opvolging van Delors wordt op de Europese top in Korfoe beslist op 24 en 25 juni. “Kohl en Mitterrand hebben eveneens een verantwoordelijkheid in het balanceren”, aldus Lubbers. Hij gaf opnieuw te kennen aan zijn kandidatuur vast te houden. Vanochtend sprak Lubbers met de Franse premier Balladur over de top in Korfoe. De Spaanse premier Gonzalez heeft zich al uitgesproken voor Lubbers, die tevens de steun van Groot-Brittannië lijkt te krijgen. Londen vindt Dehaene té federaalgezind.

De voorzitter van de christen-democraten in het Europarlement, de Belg Tindemans, vindt dat Lubbers te lang heeft gewacht met het bekendmaken van de kandidatuur. Volgens Tindemans zou Lubbers het voorzitterschap hebben gekregen als hij zijn belangstelling eerder had laten blijken. De Europese Volkspartij (EVP) zou daarom Dehaene nu steunen. De voorzitter van de EVP, de Belg Martens, zegt echter in een reactie van niets te weten. “Ik zou er niet te veel waarde aan hechten”, aldus Martens. Prominente leden van het CDA reageerden geïrriteerd op de uitlatingen van Tindemans. Volgens Penders, de leider van het CDA-smaldeel in het Europarlement, heeft Tindemans “geen enkel mandaat” om namens de christen-democraten een voorkeur uit te spreken. En de CDA-lijsttrekker bij de Euroverkiezingen, Maij-Weggen, deed de uitlatingen van Tindemans af als “Belgische ketelmuziek”. PvdA-leider Kok heeft deze week geestverwanten per brief opgeroepen Lubbers te steunen. De woordvoerder van de premier geeft toe dat het “heel moeilijk” wordt als Frankrijk en Duitsland dwarsliggen.

Lubbers gaf zijn vraaggesprek op een moment dat zijn kans op het voorzitterschap laag wordt ingeschat. Hij waarschuwt voor een te grote macht van Frankrijk en Duitsland in Europa. Hij wijst het voorstel van de Franse minister Lamassoure af om een speciale groep op te richten binnen de EU van Duitsland, Frankrijk, Italië en de Benelux.

Pag.10: Kohl wenst samenhang benoemingen

“Lamassoure schrijft het artikel op dezelfde dag waarop twee van de landen, Frankrijk en Duitsland, de voorbereidingen treffen voor de volgende Europese Top, niet als 'Zes' maar als 'Twee”. Lubbers zegt echter dat hij zijn kandidatuur niet opgeeft en “tot het eind” op de Top in Korfu volhoudt. Kringen rondom Lubbers wijzen erop dat hij zijn “onderhandelingspositie” prijsgeeft als hij de kandidatuur intrekt. Anderzijds bestaat het risico dat hij “met lege handen” terugkeert van de Europese Top.

Kanselier Kohl heeft EVP-voorzitter Martens laten weten dat er een “pakket” zou moeten worden gemaakt waarin een aantal internationale benoemingen zijn opgenomen. In Europees kader kunnen, naast het voorzitterschap van de Europese Commissie ook de functie van secretaris-generaal van de Raad van Ministers en de post van secretaris-generaal van de Westeuropese Unie (WEU) in het pakket worden opgenomen. Duitsland heeft J. Trümpf naar voren geschoven voor de Raad van Ministers en voor de opvolging van de huidige secretaris-generaal van de WEU, de Nederlander W. van Eekelen, zijn er diverse kandidaten onder wie de Spanjaard Baron Crespo en de vroegere Belgische minister van buitenlandse zaken, M. Eyskens.

Buiten strikt Europees verband, zoals de post van secretaris-generaal van de OESO of de Wereldhandelsorganisatie (WTO) kan de EU “een gemeenschappelijke kandidaat” naar voren schuiven. De afgelopen weken werd ook nog de functie van secretaris-generaal bij de NAVO als “een element” in het pakket genoemd, maar de ernstig zieke secretaris-generaal M. Wörner heeft inmiddels al laten weten dat hij zijn werkzaamheden na de zomer weer opneemt. Op die manier wilde hij berichten tegengaan dat Lubbers deze functie als 'troostprijs' zou kunnen krijgen of dat de Nederlandse ex-minister en huidige Eurocommissaris H. van den Broek voor de NAVO “in de markt” zou zijn.

Het probleem van een package deal is, zo luidt het in Den Haag, dat “alles met alles” samenhangt. “Als Dehaene naar de Commissie gaat, kan Eyskens niet naar de WEU. Als een Europeaan de OESO krijgt, kan een andere Europeaan niet de WTO krijgen”.