Spits in plan ziektekosten; Bondgenoot van Clinton vervolgd wegens fraude

WASHINGTON, 1 JUNI. Een belangrijke bondgenoot van president Clinton, Congreslid Dan Rostenkowski, moet zijn voorzitterschap van de begrotingscommissie van het Huis van Afgevaardigden neerleggen, omdat hij gisteren is gedagvaard voor verduistering van 700.000 dollar aan overheidsgeld.

Rostenkowski wordt beschouwd als de spits in Clintons plannen tot hervorming van de ziektekostenverzekering. Omdat hij niet is veroordeeld, mag hij nog wel gewoon Congreslid blijven maar in die positie zal hij aanzienlijk minder invloed hebben. De openbare aanklager noemde Rostenkowski's gedrag “verraad van het publieke vertrouwen voor persoonlijk gewin”.

President Clinton en andere Democratische politici hebben bij voorverkiezingen in maart in Chicago campagne gevoerd voor Rostenkowski, hoewel ze wisten dat er een dagvaarding voor hem in aantocht was. “Hij is een belangrijke speler op het gebied van gezondheidszorg”, zei de woordvoerster van het Witte Huis. “Ik denk zeker dat de leden duidelijk hebben gemaakt dat ze met hem samen zullen blijven werken en dat geldt ook voor het Witte Huis.”

Het is de vraag of Rostenkowski tijdens de gerechtelijke procedures en zonder zijn oude spilfunctie zijn prestige en invloed in het Congres kan behouden. Reputaties vergaan snel in Washington. Rostenkowski wordt ervan beschuldigd dat hij voor 500.000 dollar mensen in dienst van zijn Congresbureau had, die niets deden of voor hem persoonlijk werkten.

Een door de overheid betaalde functionaris moest het gras voor zijn zomerhuis maaien. Rostenkowski zou ook 40.000 dollar aan dure giften aan anderen bij de overheid hebben gedeclareerd. Een graveur van enkele van die giften zou hij hebben proberen te overreden om niet tegen hem te getuigen, hetgeen strafbaar is. Verder zou hij voor 50.000 dollars aan postzegels voor zijn kantoor persoonlijk hebben geïncasseerd en overheidsauto's hebben ingepikt. Op al deze delicten staan zware gevangenisstraffen.

Rostenkowski had een aanbod van de openbare aanklager tot een directe schuldbekentenis, waarop hij het Congres zou moeten verlaten en een half jaar in de gevangenis zou moeten zitten, verworpen. Zijn advocaat, William Bennett, is dezelfde die president Clinton verdedigt in de schadevergoedingszaak van Paula Corbin Jones, het vermeende slachtoffer van seksueel misbruik. Voor Rostenkowski was de dubbele rol van zijn advocaat een complicatie.

De openbare aanklager Eric Holder zou zijn onafhankelijkheid in gevaar hebben gebracht als hij te gunstige voorwaarden zou hebben verbonden aan de schuldbekentenis van Rostenkowski. Advocaat Bennett had Rostenkowski geadviseerd om de schuldbekentenis te tekenen.

De meeste Democraten hadden ook liefst dat Rostenkowski met een schuldbekentenis een einde zou maken aan deze pijnlijke zaak. Voor de Democraten zijn de beschuldigingen tegen een machtige partijgenoot pijnlijk in dit jaar van tussentijdse verkiezingen. De Republikeinse minderheid kan het “corrupte Democratische Congres” met versterkt volume afwijzen.

Toch kan het lang duren voor Rostenkowski voor de rechter zal verschijnen. Congresleden hebben door hun onafhankelijke politieke status wettelijke mogelijkheden tot het blokkeren van procedures met gerechtelijke moties. De federale aanklager Holder merkte gisteren op dat een ander Congreslid twee jaar geleden voor het eerst werd gedagvaard en nog steeds niet is berecht.

Rostenkowski is bedreven in het tot stand brengen van belangrijke politieke compromissen. De meeste Congresleden willen hun stem voor omstreden wetten ruilen tegen politieke gunsten voor hun district. Rostenkowski wordt sterk vertrouwd omdat hij meestal zijn beloften nakwam. De begrotingscommissie speelt een belangrijke rol in de hervorming van de verzekering van ziektekosten. Door de afwezigheid van Rostenkowski op de voorzittersstoel zal een eventueel compromis over de gezondheidszorg minder lijken op Clintons oorspronkelijke plan.

Rostenkowski is al 36 jaar Congreslid uit Chicago. Zijn vader was wethouder en lokale partij-boss in die stad. Hij klom zelf op in het hechte, vaak corrupte Democratische partij-apparaat van wijlen burgemeester Richard Daley. In het begin van zijn loopbaan onderscheidde hij zich nauwelijks maar later bekwaamde hij zich in belastingvraagstukken. Hij staat bekend als een “worstmaker”, iemand die op minder fraaie wijze klinkende resultaten in wetgeving kan boeken. Gedurende zijn politieke loopbaan is hij steeds minder onderscheid gaan maken tussen zijn eigendom en dat van de overheid.