Kohl: een 'kerngroep' voor Europa is geen nieuwigheid

BONN, 1 JUNI. Een “Duits-Frans omarmingsfestival” is de ironische kop die de Süddeutsche Zeitung vanmorgen zette boven haar commentaar op de vriendelijke afspraken die president François Mitterrand en kanselier Helmut Kohl maandag en dinsdag met elkaar hebben gemaakt in Mulhouse. De Frankfurter Allgemeine Zeitung heeft het, iets subtieler maar niet minder ironisch, over de Betreibsamkeit (het naarstige gedrag) van de twee staatslieden.

Het is in Mulhouse geven en nemen geweest. Parijs is akkoord gegaan met een Duits initiatief om op de komende EU-top in Korfoe in een verklaring de bestrijding van racisme en geweld tegen vreemdelingen tot Europese zaak te maken en daarmee als het ware een probleem waaronder de Bondsrepubliek zucht te “Europeaniseren”.

Bonn heeft, bij wijze van tegenprestatie, begrepen dat de aanwezigheid van duizenden Franse militairen in ex-Joegoslavië het voor Parijs heel moeilijk maakt om opheffing van het wapenembargo tegen Bosnië te aanvaarden. De Duitse voorkeur voor opheffing is nu “geruisloos” uit de Frans-Duitse verklaring over Bosnië verdwenen.

Zo was er meer. Kohl gaf plechtig een collectie door de nazi's geroofde schilderijen terug. En Mitterrand en premier Balladur nodigden het Eurokorps, en dus ook Duitse militairen, uit om op de nationale feestdag 14 juli op de Champs Elysées mee te doen aan het jaarlijkse défilé. Een Duitse generaal noemde dat gisteren in Mulhouse “sensationeel”, wat iets zei over de psychologische betekenis van de Franse geste. De kanselier is ook uitgenodigd en komt ook. Daarmee maakt Mitterrand misschien iets goed nu Kohls op zichzelf niet verbazende afwezigheid bij de viering van D-day (6 juni) vooraf juist zoveel aandacht heeft gekregen doordat de Franse president die gebeurtenis zo'n plechtig-officieel karakter liet geven en er daardoor volgende week in Normandië veel 1944 en weinig 1994 wordt gevierd.

De uitnodiging aan Kohl en het Eurokorps, en de gemaakte afspraken over de ontwikkeling van een gemeenschappelijk (Europees?) militair transportvliegtuig laten nog iets zien. Namelijk dat de as Bonn-Parijs op het militaire vlak beter functioneert dan menigeen denkt. Waar die transportvliegtuigen vermoedelijk niet alleen voor verkeer binnen Europa gedacht zijn, wordt het in Bonn voor de SPD trouwens nóg moeilijker om haar afwijzende standpunt jegens de inzet van Duitse militairen voor vredesmissies buiten het NAVO-gebied nog heel veel langer te blijven verdedigen. Want op dit stuk staat de SPD met één been buiten het Europa van Parijs, Brussel, Den Haag, Rome etc.

Vorige week vrijdag nog zei Kohl in de Bondsdag dat Duitsland de strenge criteria volgens de verdragen van Maastricht voor toetreding tot de Europese Monetaire Unie (EMU) belangrijker vindt dat “de kalender”. Dat wilde zeggen: de Europese munt (en het einde van de D-mark) komt er alléén als aan die voorwaarden (inzake inflatie, overheidstekort, staatsschuld) is voldaan en alléén voor die landen die eraan voldoen. Kohls minister Waigel (financiën) heeft in Mulhouse verklaard dat de Bondsrepubliek (weer) aan die voorwaarden zal voldoen in 1996, ongeveer dus wanneer de EU ook haar toetsingsconferentie over de Maastrichtse akkoorden houdt.

De “twee snelheden” in de Europese Unie zijn - tenminste theoretisch - al in de verdragen van Maastricht voorzien. Dat de Franse minister Lamassoure in Le Monde nog eens aandacht heeft gevraagd voor het idee van een kleinere “kerngroep” (de “oude” zes leden van de EG) die de Europese (politieke) Unie sneller vooruit moet helpen is voor Kohl zeker geen nieuwigheid. Maar Bonn is vooral geïnteresseerd in een monetair stabiel Unie-gebied, en voelt zich overigens mede-verantwoordelijk voor de Oosteuropese buren. Parijs' voorkeur voor overzichtelijkheid, besluitvaardigheid en cohesie in een niet al te grote Unie gaat politiek in een andere richting. De EMU- en EPU-dossiers hebben in Bonn en Parijs verschillende betekenis. Straks, als de opbouw van de vroegere DDR klaar is, het verenigde Duitsland economisch over de berg is en Oost-Europa nóg harder roept, gaat dat echt wringen.