Kaart tegen fraude en criminaliteit

Vandaag is de Wet op de identificatieplicht (WID) van kracht geworden. In de praktijk zullen Nederlandse burgers veel vaker een paspoort, rijbewijs of een gemeentelijke ID-kaart moeten kunnen overleggen. De nieuwe wet, die is bedoeld als instrument in de bestrijding van fraude en criminaliteit, verplicht burgers vanaf 12 jaar zich in bepaalde gevallen te identificeren.

Allereerst is de zogenoemde ID-plicht bedoeld om allerlei vormen van fraude te voorkomen en te bestrijden. Degene die een uitkering aanvraagt, moet zich desgevraagd tegenover de sociale dienst, de bedrijfsvereniging of de Sociale Verzekeringsbank identificeren met een geldig document. Daarmee moet worden voorkomen dat uitkeringen terechtkomen bij mensen die er geen recht op hebben.

Werknemers die bij een bedrijf in dienst treden, moeten een ID-bewijs tonen aan de werkgever. Daarmee hoopt Justitie een wapen te hebben in de strijd tegen de premie- en belastingfraude. De werkgever is verplicht de identiteit van de nieuwe werknemer vast te stellen. Verder geldt de identificatieplicht ook voor mensen op het werk. Bij controles door de Belastingdienst, de Dienst Inspectie Arbeidsverhoudingen, moeten werknemers een ID-bewijs kunnen tonen. Dat geldt niet voor thuiswerkers, artiesten, stagiaires en vrijwilligers, omdat zij volgens Justitie een klasse vertegenwoordigen die “buiten het normale patroon valt”. Ook bij de verstrekking van een sociaal-fiscaal nummer (het sofi-nummer) geldt de ID-plicht.

De identificatieplicht geldt tevens voor iedereen die een akte wil laten opmaken bij de notaris of bij de bank een rekening wil openen.

In het openbaar vervoer geldt alleen een ID-plicht voor reizigers die worden betrapt op zwartrijden. Dat is ingevoerd om te voorkomen dat zwartrijders een valse naam opgeven en onschuldigen belasten met de boete. Justitie hoopt ermee te bereiken dat de “calculerende zwartrijder” met deze maatregel wordt ontmoedigd. Zwartrijders zullen volgens Justitie “consequent” aan de politie worden overgedragen als zij zich niet kunnen identificeren.

Ook voor sommige voetbalsupporters komt er een identificatieplicht. Opsporingsambtenaren kunnen een supporter om een ID-bewijs vragen als dat noodzakelijk wordt geacht voor de handhaving van de openbare orde of bij de opsporing van strafbare feiten.

Bij het vreemdelingentoezicht geldt een algemene identificatieplicht. Dat wil zeggen dat iedereen - Nederlander of vreemdeling - zich moet kunnen identificeren als de marechaussee of de vreemdelingendienst concrete aanwijzingen heeft dat het gaat om illegaal in Nederland verblijvende vreemdelingen.