Formatie kost ruwweg 1.100 gulden per dag

DEN HAAG, 1 JUNI. Vandaag gaat de vierde formatieweek in. Als uitgegaan wordt van de veronderstelling dat de 'formatiekosten' ongeveer even hoog zijn als in 1989, dan heeft het ministerie van algemene zaken op dit moment een vordering van bijna 31.140 gulden op het ministerie van financiën.

Tot en met het eerste kabinet-Lubbers draaide Algemene Zaken volledig op voor de formatiekosten. Maar sinds het no-nosense-beleid - en de bijbehorende bezuinigingen - van premier Lubbers wordt de vinger op de knip gehouden.

De (in)formateurs werken pro deo. K. de Vries (PvdA) en J. Vis (D66) blijven gewoon op de loonlijst van respectievelijk de Vereniging van Nederlandse Gemeenten en de Rijksuniversiteit Groningen. En G. van Aardenne zal waarschijnlijk ook niet worden gekort op zijn betaalde functies, waaronder vijf commissariaten. Maar de (in)formateurs mogen wel onkosten declareren.

Woordvoerder H. van der Voet van Algemene Zaken zegt dat zijn departement “lang niet alle kosten” bij Financiën in rekening brengt. “Ik doe bijvoorbeeld ook de woordvoering voor de formateurs. Onze chauffeur rijdt wel eens een stukje met de heren. Ze krijgen secretariële ondersteuning. Al die kosten worden niet doorberekend. Maar wanneer er een hapje buiten de deur wordt gegeten of een taxi moet worden betaald, dan brengen we dat aan het eind van de formatieperiode bij Financiën in rekening.”

Ter argumentatie wijst de woordvoerder erop dat het budget van Algemene Zaken door de bezuinigingen is afgenomen van 52 naar 43 miljoen gulden netto. “We moeten echt ieder dubbeltje omkeren”, schertst hij.

Bij de formaties van 1986 en 1989 stuurde het ministerie van algemene zaken een declaratie naar het ministerie van financiën van respectievelijk 106.000 en 60.000 gulden. De formaties van het tweede en derde kabinet-Lubbers duurden respectievelijk 54 en 62 dagen, oftewel 1.963 en 968 gulden per dag. Als rekening wordt gehouden met de inflatie kost een dag formeren nu zo'n 1.112 gulden.

De declaratie van het tweede kabinet-Lubbers leidde tot een kritische kanttekening van de Algemene Rekenkamer. In vier weken tijd declareerde een Kamerlid toen voor 10.000 gulden aan taxikosten. De Rekenkamer noemde geen namen, maar de toenmalige VVD-fractieleider E. Nijpels was de declarant. Hij woonde in Bergen op Zoom en liet zich iedere dag naar Den Haag rijden.

“Wij hebben de passage in het verslag opgenomen, omdat we een bedrag van 10.000 gulden taxikosten voor één persoon wel erg veel vonden op een totale post aan vervoerskosten van 18.000 gulden”, zei W. van der Zanden, secretaris van de Rekenkamer toen ter verklaring. “Het gaat om het principe dat ook mensen die betrokken zijn bij de kabinetsformatie oog moeten hebben voor de kosten.”

De raad van de Rekenkamer lijkt te worden opgevolgd. Informateur Van Aardenne was met vakantie op Sicilië toen koningin Beatrix hem op 13 mei vroeg om samen met De Vries en Vis 'paars' te beproeven. De Kroon vond het geldverspilling om Van Aardenne en zijn gezin op zaterdag 14 mei per regeringstoestel te repatriëren. Dinsdag 17 mei arriveerde Van Aardenne op Schiphol; op eigen kosten.