Akkoord sociale zekerheid; Doorbraken in formatie nieuw kabinet

DEN HAAG, 1 JUNI. De onderhandelingen over een paarse coalitie zijn in een stroomversnelling gekomen.

Op het terrein van de sociale zekerheid, alom beschouwd als het belangrijkste obstakel tussen PvdA en VVD, hebben de onderhandelaars Kok (PvdA), Bolkestein (VVD) en Van Mierlo (D66) nagenoeg overeenstemming bereikt. Ook over de bezuinigingen op de rijksuitgaven zouden zij het in grote lijnen eens zijn.

Bolkestein houdt er rekening mee dat het regeerakkoord uiterlijk begin volgende maand klaar kan zijn. Het nieuwe kabinet zou dan half juli zijn opwachting maken in de Tweede Kamer. Van Mierlo was vanochtend iets voorzichtiger. Hij waarschuwde voor overspannen verwachtingen. Steeds duidelijker wordt echter dat de besprekingen tussen PvdA, VVD en D66 in een veel verder gevorderd stadium zijn, dan tot nu toe is gesuggereerd.

De aanpak van de sociale zekerheid wordt vooral gezocht in de verbetering van de uitvoeringsorganisatie. De organisaties van werkgevers en werknemers die hierbij in het huidige systeem een cruciale rol innemen, worden in de toekomst grotendeels buiten spel gezet. Het door de VVD bepleite ministelsel is van de baan. Het netto-minimumloon wordt niet verlaagd, de partijen streven ernaar arbeid op dit niveau goedkoper te maken door de bruto-loonkosten te verminderen.

Inmiddels is afgesproken dat op nationaal niveau een vorm van referendum wordt ingevoerd, zoals D66 en PvdA wensen. Overigens is hiervoor een Grondwetswijziging nodig, zodat een dergelijke volksraadpleging in de komende kabinetsperiode nog niet kan worden toegepast. Ook zijn de partijen het er over eens dat er een onderzoek moet komen naar de invoering van een districtenstelsel.

De partijen zouden vandaag spreken over de omvang van de bezuinigingen op de rijksbegroting. De verkiezingsprogramma's van de drie partijen ontlopen elkaar op dit punt niet veel. Alleen over de vraag op welke posten gesneden moet worden lopen de meningen uiteen. Daarnaast is sprake van “tegenvallers”. Volgens Bolkestein draaien de gesprekken tijdens de onderhandelingen op dit moment vooral om “de verdomde lijken in de kast”. In totaal gaat het volgens Bolkestein om een bedrag van een paar honderd miljoen gulden waarvan ambtenaren willen dat het nieuwe kabinet die wegpoetst.

Een ander belangrijk punt waarover zij het eens moeten worden, is de financiering van de volksgezondheid. Over één zaak zijn de partijen het in ieder geval al eens: criminaliteitsbestrijding wordt speerpunt van beleid, want daarin is vrijwel alles mis, zo zei de VVD-leider gisteravond op een verkiezingsbijeenkomst in Nijmegen.