De PTT als wervelwind

DE PTT privatiseert. Dat zal iedereen zijn opgevallen. Sterker nog - de bestuurders hebben alle registers opengetrokken. De buitenborden, de huis-aan-huis-reclame, de televisie, de radio - het bruist en kolkt van voortvarendheid en dynamiek.

Hoe het allemaal zo gekomen is, is een lang verhaal en het is een interessante mengeling van trends, modes, verstandige beslissingen en internationale onvermijdelijkheden. Zeker is dat de telecommunicatie straks niet langer als nationaal bedrijf valt te bestieren en dat de monopolies hier stuk voor stuk omvallen. Voor de posterijen ligt dat voorlopig anders, maar de Nederlandse overheid heeft destijds niet gekozen voor splitsing maar voor brede privatisering - stapsgewijze en met mate.

Het gevolg is echter wel een constructie die aanzienlijk minder bruisend is dan de wervelwind van reclameboodschappen doet vermoeden. Wie straks aandelen koopt, heeft geen enkele invloed. Het is zelfs de vraag hoeveel privatisering er eigenlijk plaatsheeft. Zoals het ministerie van financiën zelf al zegt: “KPN is een openbaar nutsbedrijf, een bijzondere onderneming die niet behandeld kan worden als willekeurige andere bedrijven.” Pardon, een openbaar nutsbedrijf? Dat geldt voor diverse diensten van de PTT ongetwijfeld en dientengevolge zullen diverse monopolies dan ook - voorlopig? - blijven. Vraag blijft dan wat zulke activiteiten aan de beurs te zoeken hebben. Voor andere PTT-activiteiten geldt die nutsfunctie niet (meer) en de vraag blijft waartoe zoveel beschermingsconstructies dan dienen.

ZOVEEL SUBTILITEIT past uiteraard niet in een verkoopcampagne. Helaas zijn subtiliteit en maatgevoel bij de dynamische PTT niet het sterkste punt. Een aantal jaren geleden wenste de PTT al voor veel geld het woord Eredivisie uit de volksmond te verjagen. Het zou voortaan PTT-Telecompetitie moeten heten. De volksmond betaalde en betaalt die actie maar weigert tot de dag van vandaag zich te plooien. Vorig jaar ging het verder. Voor vele tientallen miljoenen guldens (voor het preciese bedrag is het wachten op de Rekenkamer) werd de volksmond van PTT naar KPN gestuurd. Dat was beter voor Amerikaanse beleggers, die bij het woord PTT weleens aan teveel bureaucratie en Europese versuffing zouden kunnen denken. Helaas, de volksmond weigerde.

Geen nood, wederom werden tientallen miljoenen - nog altijd als staatsbedrijf - verspijkerd. En, ziedaar, de volksmond bezwijkt onder zoveel geweld, de KPN gaat naar de beurs.

Gegeven de fase waarin het proces zich bevindt, kan men niet anders dan hopen dat het een succes wordt. De informateurs zullen de miljarden willen inboeken, de PTT is als een van de grootste werkgevers in Nederland niet gebaat bij disrupties - en overigens gaat het hier om een redelijk gezond staatsbedrijf. Maar wel zijn de aanprijzingen wat opdringerig en een tikkeltje arrogant. Want het gaat om pluche-dynamiek in een beschermd gebouw.