President Boris Jeltsin is op bezoek in Duitsland; Kohl zal omzichtig moeten laveren

BONN, 11 MEI. De Duitse regering kijkt al weken met enige angstige spanning uit naar het vandaag begonnen driedaagse bezoek van de Russische president Boris Jeltsin en zijn ministers Kozyrev (buitenlandse zaken) en Gratsjov (defensie). Vooral van kanselier Helmut Kohl, die een soort Männerfreundschaft met Jeltsin onderhoudt, wordt grote stuurmanskunst verlangd.

Bonn wil Jeltsin zoveel mogelijk helpen door hem zichtbaar met maximale egards te behandelen als de president van een grote bevriende mogendheid. Daarmee zou hij in eigen land een steuntje in de rug kunnen krijgen, nu daar steeds meer ontgoocheling over de enorme economische problemen en wantrouwen jegens het (Westelijke) buitenland om zich heen grijpen. Aan Jeltsins eis dat Rusland met “u” aangesproken moet worden zal Bonn zeker voldoen. Maar Kohl en zijn ministers Kinkel (buitenlandse zaken) en Rühe (defensie) zijn anderzijds niet van plan om zich met eigen gestes of toezeggingen aan Moskou los te maken van hun bondgenoten in NAVO en Europese Unie of - op het gebied van de economische hulpverlening - van de partners in de G-7, de groep van de zeven grootste industrienaties. Bezorgd, zij het natuurlijk officieus, wordt in Bonn gesproken over Jeltsins gezondheidstoestand en de mogelijkheid dat hij zich misschien niet lang meer kan handhaven.

Aan gecompliceerde thema's is geen gebrek. Bijvoorbeeld de vraag of, en zo ja, op welke manier Rusland een speciale verhouding tot de NAVO kan krijgen, die ook weergeeft dat Rusland een supermacht is. Bonn zou daarover misschien, in het voetspoor van president Clinton, kunnen voorstellen dat naast een algemene afspraak met Oosteuropese landen volgens het model “partnerschap in vrede” per land ook afzonderlijke verklaringen worden uitgewisseld. Aan een direct of indirect Russisch veto-recht op NAVO-besluiten valt echter niet te denken. En verder dan de plechtige verzekering dat Rusland bij Europa hoort en niet mag worden geïsoleerd, en dat zoveel mogelijk moet worden afgesproken en gedaan om dat te voorkomen, zal Kohl niet kunnen en willen gaan. Hier is immers óók de “West-Bindung” als fundament van Duitse buitenlandse politiek in het geding. Teleurstelling is er bij het (grote) Duitse bedrijfsleven nu Jeltsin niets voelt voor de verhoopte ronde-tafeldiscussie over economische hervormingen in zijn land om de Duits-Russische handelsbetrekkingen een betere basis voor de toekomst te geven. De Duitse industrie had hem willen aanspreken op een betere wettelijke bescherming van investeringen en het tegengaan van discrimeren van buitenlandse handelspartners in Rusland. Maar Jeltsin heeft er uiteindelijk de voorkeur aan gegeven om vrijdag in Baden-Württemberg enkele “ceremoniële” bezoeken aan bedrijven te brengen.