Ongeschoolde eigen baasjes

Jaarlijks denken circa honderdduizend mannen en vrouwen erover om eigen baas te worden. Velen wenden zich voor voorlichting en advies tot een Kamer van Koophandel. Daar worden ze ingelicht over zaken als voorlichtingsmateriaal, bijeenkomsten en cursussen over rechtsvorm, marktverkenning of financiering en over haalbaarheid van plannen. Een kwart van die vrije jongens en meiden in spe springt in het diepe en na vijf jaar zijn er nog 15.000 die het hoofd boven water weten te houden.

Goede voorbereiding voorkomt teleurstellingen en bevordert het blijvende succes van initiatieven. Daarom beginnen de Kamers in Rotterdam en Dordrecht met een serie van zes avonden over marketing, financiën en het werken aan een ondernemingsplan. Een starter staat dus niet alleen. Integendeel.

Wie een gezin ziet als een onderneming van twee ongeschoolde eigen baasjes die het vak en passant van (hun) ouders hebben geleerd, kent de overeenkomsten met echt ondernemen en al het kunst- en vliegwerk en piloteren wat daarbij komt kijken. Particulieren moeten het, in tegenstelling tot starters, doen zonder hartelijke steun van overheid en andere instellingen. Ze worden niet of nauwelijks voorbereid op de zakelijke en financiële kanten van het privé leven: alleen, samen of in hoeksteenverband. Pas wanneer het te laat is en deurwaarders en incassobureaus zich vechtend om voorrang aan je deur melden, daagt er hulp.

Is voorkomen ook hier beter dan genezen? Met je (trouw)plannen naar het lokale bureau Gezin in Zaken om die te laten bekijken of ze haalbaar zijn? Nee, natuurlijk niet. Toch wordt het wèl tijd voor een structurele en onafhankelijke aanpak om consumenten financieel mondiger te maken.

Iedereen kan zich immers, ongeacht geslacht, relatie met een ander of leeftijd, beschouwen als een kleine zelfstandige met een eigen (toekomstig) vermogen of geleend geld als kapitaal om mee te werken en van te leven. Waarom is dat zo?

Allereerst: de welvaart in ons land neemt nog steeds toe. Die trend zet door, want miljoenen sparen zelf of collectief voor een pensioen en blikken zo de huidige welvaart in voor later.

Honderdduizenden mannen en vrouwen, misschien meer, bezitten een vermogen van tonnen, verdiend met werken of door erven. Door die vererving zal het aantal vermogenden sterk toenemen.

Iedereen zal zijn/haar vermogen willen beschermen tegen kwade invloeden en liefst wil men er een bepaalde opbrengst, groei of inkomsten, op behalen. Hoe doe je dat?

Er is keus te over. De verscheidenheid aan financiële diensten en produkten valt bijna niet meer te overzien, zelfs niet voor mensen die dit beroepshalve doen. Aanbieders en verkopers van constructies lijken schoten gekleurde, fiscaal vriendelijke hagel op het publiek af te vuren en rustig te wachten hoeveel mensen ze raken. Als honderdduizend verleidelijke folders een bepaalde trefkans bieden, sturen ze er een volgende keer een miljoen rond. Dat heet direct marketing.

Het zal duidelijk zijn dat particulieren zich moeten verweren tegen het verkoopgeweld van de financiële wereld, of ze willen of niet. Anders loopt je vermogen gevaar, levert weinig op of zit jaren vast in een opzet die nu aantrekkelijk lijkt, straks waarschijnlijk niet meer.

Daarom moet je denken en handelen als een kleine, zelfstandige geldbaas. Niet alleen voor inkomsten en uitgaven, maar ook voor vermogensbestanddelen, schulden en alles wat daar invloed op heeft. Dat begint al vroeg (met hulp van die ongeschoolden) met scholing, studie en opleiding. En daarna met werk, beroep, carrière, persoonlijke gezondheid en dergelijke.

Dat klinkt heel eng, alsof je een dochtertje van vier traint om op haar negende wereldkampioen turnen te worden. Zo erg is het niet, want we proberen veel zaken (school, studie, werk) goed aan te pakken. Alleen ontbreken er vaak, ogenschijnlijk, een doel en samenhang. Onbewust kiezen mensen wel weer voor een route, alleen door bepaalde dingen na te laten.

Desondanks zou Gezin in Zaken best na de lagere school een vak op de middelbare school mogen zijn, een lesuur over financieel-economische huishoudelijke zaken. Verder kan het geen kwaad om eens bij een Kamer van Koophandel langs te gaan en materiaal op te vragen over het starten van een eigen bedrijf en dat te vergelijken met de eigen situatie en doeleinden.

En tot slot dit. Je merkt bij beleggingsclubs, gericht op het spelen op de beurs, een trend om beleggen in een breder kader te plaatsen. Misschien kunnen clubs, uitgekeken op beleggen, hun horizon verbreden en zich omvormen tot personal finance clubs. De behoefte aan dit soort informatie is groot.