Laren; 'Koeien horen in polder, niet op de hei'

Het Goois Natuurreservaat wil het Bussummer- en Westerheidegebied omheinen en er wilde runderen uitzetten. De kudde moet de heide zuiveren van gras en jonge boompjes. Omwonenden vrezen dat de koeien mensen zullen aanvallen.

LAREN, 4 MEI. Meneer Lighter zit met gesloten ogen op een bankje van de zon te genieten. “Wat ik van de koeien vind?” Opeens veert hij op en wijst boos naar de crème-witte koeien die verderop vredig lopen te grazen. “Ze zien eruit als engeltjes, maar twee weken geleden heeft een koe hier een man op de horens genomen. Hij werd helemaal doorboord!” Volgens Lighter zijn “duizenden” mensen in de buurt tegen de wilde koeien. “Er worden steeds meer natuurgebieden afgesloten zonder dat de mensen iets wordt gevraagd.”

Lighter is geboren en getogen in Laren en maakt elke dag een fietstocht over de heide. Vroeger nam hij zijn twee honden altijd mee naar de Zuiderheide. Vijf jaar geleden werden in dat gebied wilde runderen uitgezet en sindsdien moeten honden op de Zuiderheide worden aangelijnd. Nu laat meneer Lighter zijn honden uit op een heideveld aan de andere kant van de weg.

Het Bussummer- en Westerheidegebied, aan de overkant van de weg, wordt deze zomer echter ook omheind. Het Goois Natuurreservaat, eigenaar van de meeste heidegebieden in het Gooi, wil in het 360 hectare grote gebied wilde Charolais-koeien uitzetten om de “vergrassing” van de hei tegen te gaan. De runderen eten het gras, jonge boompjes en struiken tussen de heideplanten weg. Met hun hoeven woelen ze de grond om zodat de plantjes meer kans hebben om te groeien. “Je reinste kolder”, vindt Lighter. “Koeien horen in de polder, niet op de hei.”

T. Meijer uit Hilversum probeert de omheining van de Bussummer- en Westerheide tegen te houden. Begin dit jaar heeft hij de stichting Hekvrije Heide opgericht om het verzet te bundelen. Hij heeft inmiddels vierduizend handtekeningen verzameld. “De natuur is er om van te genieten, niet om te omheinen”, zegt Meijer. “Wij vinden dat natuur en recreatie moeten samengaan.” Volgens Meijer durven sommige mensen niet meer op de heide te wandelen als daar wilde runderen grazen. “Charolais-koeien worden nooit gemolken. Ze zijn veel agressiever dan de sullige Hollandse weilandkoe.”

Het Goois Natuurreservaat erkent dat de runderen niet altijd even vriendelijk zijn. Op borden aan de ingang van de Zuider- en de Tafelbergerheide wordt ouders voorgehouden op hun kinderen te letten en niet in de buurt van de grazende koeien te komen. De term 'wilde runderen' is volgens J. Vlaanderen van het Goois Natuurreservaat misleidend. “Ik weet niet wie die term heeft bedacht. Het past absoluut niet bij de Charolais-koe. De dieren zijn juist erg makkelijk in de omgang. Ze reageren alleen agressief als ze worden opgejaagd, of als kalfjes worden geaaid. Een moeder kan daar genoeg van krijgen en iemand een flinke por met haar horens geven. Een natuurreservaat is nu eenmaal geen kinderboerderij.”

Het Goois Natuurreservaat bagatalliseert het gevaar dat de koeien vormen, zegt Meijer. Hij vertelt dat wilde runderen regelmatig mensen aanvallen. Een wandelend echtpaar werd in maart bij Blaricum door een koe aangevallen. De vrouw brak haar arm en haar man werd twintig meter meegesleurd. Een negenjarig jongetje belandde in het ziekenhuis nadat een koe hem in zijn gezicht had getrapt. En vorige maand werd een 87-jarige fotograaf bij Alphen aan de Rijn op de horens genomen en ernstig toegetakeld. Volgens Meijer proberen natuurbeschermingsorganisaties deze ongelukken stil te houden. Hij heeft een meldpunt opgericht voor mensen die door wilde runderen zijn aangevallen en wil de klachten inventariseren.

Meijer hoopt het Goois Natuurreservaat ervan te overtuigen dat grazende runderen de minst geschikte onderhoudsmethode voor de heide zijn. Hij pleit voor beproefde oplossingen als plaggen, afbranden, of het uitzetten van schapen. Die jagen de mensen tenminste geen angst aan. Volgens het Goois Natuurreservaat grazen runderen echter effectiever dan schapen. Plaggen en afbranden van de heide zijn grove, “weing milieuvriendelijke” oplossingen, aldus Vlaanderen. “Het uitzetten van koeien is veel natuurlijker, zo brengen we een ontbrekende schakel terug in de natuur.”

Een ouder echtpaar uit Hilversum dat op de Zuiderheide naar een koe met kleine kalfjes staat te kijken, is blij met de komst van de runderen. “Wij vinden het prima”, zegt de vrouw nadrukkelijk. “Als de heide maar terugkomt.” Haar man knikt geestdriftig. “De koeien lopen hier nu vijf jaar en afgelopen herfst heeft de dopheide voor het eerst weer prachtig gebloeid!”