Kubaard; Het gaat Friese dorpen voor de wind

Vergrijsde dorpen in Friesland hebben een nieuwe bron van inkomsten ontdekt: de dorpsmolen. Een eigen windmolen brengt genoeg geld op om bijvoorbeeld een boot voor de plaatselijke roeivereniging te kopen.

KUBAARD, 30 APRIL. Dorpsmolens staan in Friesland voor sociale vernieuwing. Volgens D. van der Ham, voorzitter van de Stichting Windenergie Friesland, zijn de dorpen klein en vaak zonder winkels. “Alles draait om het dorpshuis. Nu de subsidies voor sociaal-cultureel werk steeds lager worden, raken dorpsverenigingen in de problemen. Een windmolen, die al snel 10.000 gulden per jaar oplevert, brengt nieuw leven in zo'n dorp.”

In Kubaard werd gisteravond gefeest. Na vier jaar voorbereiding werden Berkwerd en Jorum, de dorpsmolens van het 250 inwoners tellende dorp officieel in gebruik genomen. Trots kijkt voorzitter G. van Putten van de dorpsvereniging nu uit zijn raam naar de slanke, witte windmolen in het weiland verderop. Hij is blij met de komst van zo'n “mooie bron van inkomsten”.

De twee 34-meter hoge windmolens torenen hoog boven de huizen en het kerkje van het Friese plaatsje uit. Ze leveren bijna net zoveel energie als Kubaard verbruikt. De molens zijn eigendom van de stichting Windenergie Kubaard die nauw samenwerkt met de vereniging Dorpsbelangen. “We leveren de stroom aan het energiebedrijf”, vertelt Van Putten. “Het geld dat we daarmee verdienen, investeren we gedeeltelijk in de molens, de rest gaat naar Dorpsbelangen.”

In Kubaard hoopt men inderdaad dat de windmolens een aanzienlijke bijdrage zullen leveren aan de dorpsvereniging. Van Putten: “Sommige dorpsbewoners hadden bezwaar tegen de molens. Maar nu ze er eenmaal staan en nog geld gaan opleveren ook, worden de mensen steeds enthousiaster. Een paar ondernemers in het dorp zijn zelf al aan het bouwen geslagen.”

Friesland loopt voorop in de bouw van windmolens. Wie de provincie vanaf de Afsluitdijk binnenrijdt, wordt onmiddelijk geconfronteerd met vier grote molens. Op het kale, groene land doen de hoge masten en zwiepende wieken bijna buitenaards aan. De meeste Friese windmolens zijn in particuliere handen. Vooral boeren hebben windenergie als tweede bron van inkomsten ontdekt. De molens zijn meestal klein omdat particulieren de aanschaf van grote windmolens niet kunnen betalen. Een kwart van de Nederlandse windmolens staat in Friesland terwijl de provincie slechts eentiende van de windenergie levert.

Maar niet iedereen is even blij met de komst van de molens. “Ze rijzen hier als paddestoelen uit de grond. We houden geen landschap meer over”, zegt D. Visser boos. “Als je die wieken ziet geselen heb je gewoon geen rust meer.”

Mevrouw Visser is niet de enige die kritiek heeft. De bevolking van het dorpje Minnertsga is onlangs een handtekeningenaktie begonnen om te voorkomen dat bij hun dorp een windmolen wordt geplaatst. “Begrijp me goed”, zegt Visser nadrukkelijk, “ik ben voor schone energie, maar niet op deze manier. Waarom zetten ze de hele Afsluitdijk niet vol, in plaats van het mooie Friese land. Kubaard was zo'n lief dorpje. Ik snap niet dat ze het voor geld zo verpesten.”

Geld was voor Van Putten niet de belangrijkste reden om windenergie naar Kubaard te halen. Het gaat hem om de schone, duurzame energie. “Fossiele brandstoffen raken op een gegeven moment op, dan zul je je energie ergens anders vandaan moeten halen. Wij denken aan onze toekomst.”

De overheid erkent het belang van alternatieve energiebronnen en heeft een Integraal Programma Windenergie opgesteld waarin het toekomstige Nederlandse windenergiebeleid wordt beschreven. In het jaar 2000 moeten windmolens 1000 megawatt opwekken. Op dit moment ligt de produktie van windenergie op slechts 130 megawatt. Het wordt steeds moeilijker een windmolen neer te zetten. De subsidies nemen af en gemeenten scherpen hun bouwbeleid aan. In Kubaard bijvoorbeeld wil de gemeente de bouw van windmolens boven de dertig meter verbieden.

Het energiebedrijf in Friesland heeft ook al verschillende particuliere windmoleneigenaren aansluiting op het energienet moeten weigeren. De stroomkabels in het Friese kustgebied kunnen het aanbod van windenergie niet aan. Windenergie lijkt in de toekomst vooral voor grote investeerders weggelegd. Zij kunnen dure, winstgevende molens kopen en nieuwe stroomkabels aanschaffen. De dorpsmolen blijft in windmolenland een marginaal verschijnsel. Dat zal de Friese dorpjes echter niet deren zolang de gymnastiekclub dankzij de molen een nieuwe trampoline krijgt.

    • Masja Zwart