Vrijdag 29; Aanbouwtje

Deze eeuw heeft de gemeente Amsterdam één kunstgebouw neergezet: het Muziektheater. Belangrijk bijkomend voordeel was dat de bouw daarvan werd gecombineerd met die van het Stadhuis. Los van elkaar waren Muziektheater en Stadhuis er beide nooit gekomen. Dus zaten in de Stopera naast de opera- en balletliefhebbers ook de stadsbestuurders fijn op nieuw pluche.

Vlak vóór 1894, toen de gemeente Amsterdam de afgebrande schouwburg op het Leidseplein verving door de huidige Stadsschouwburg, werd er in korte tijd heel veel voor cultuur gebouwd in Amsterdam. Particuliere muziekliefhebbers bouwden het Concertgebouw. Oscar Carré bouwde zijn eigen circustheater Carré. Het Rijk bouwde het Rijksmuseum. De gemeente Amsterdam bouwde alleen het Stedelijk Museum. Het Rijk bouwde daarna nog het Tropenmuseum, het Van Goghmuseum en verbouwde 's Lands Zeemagazijn tot het Scheepvaartmuseum.

Zo werd Amsterdam een stad vol cultuur, voornamelijk op andermans kosten. Wel werd Carré nog net gered uit handen van projectontwikkelaar Zwolsman, die het had willen vervangen door een hotel. En het oude weeshuis werd verbouwd tot Amsterdams Historisch Museum. Maar een enthousiaste cultuurbouwer is Amsterdam nooit geweest. Het operaplan van Staal voor het Museumplein werd in de jaren twinitg afgestemd. Nog maar een paar jaar geleden stelde B&W van Amsterdam zelfs voor de Kleine Komedie, het oudste theater van de stad, te sluiten. Het stadsdeel De Pijp verbood Joop van den Ende zijn musicaltheater te bouwen, dat staat nu in Scheveningen.

Als een kunstgebouw het in Amsterdam honderd jaar uithoudt, komt de gemeente met een cadeautje. De gemeente gaf iets voor de renovatie van het Concertgebouw en liet achter Carré een nieuwe toneeltoren bouwen. Na jarenlang zeuren om uitbreiding van het Stedelijk Museum schreef Wim Beeren zelf maar een prijsvraag uit voor een forse nieuwbouw aan de achterkant. Uiteindelijk werd besloten dat Robert Venturi al de tijdelijke schuurtjes, aanbouwtjes en serres mocht slopen voor één mooie uitbreiding van 30 miljoen. Amsterdam zou daar 13 miljoen aan bijdragen.

Dat geld blijkt nu ineens slechts genoeg voor een halve forse uitbreiding. Alle bijkeukens, loodsjes en afdakjes worden dus tot monument verklaard. Venturi mag een nieuw aanbouwtje in de tuin zetten, zodat er toch nog een paar extra schilderijen kunnen worden opgehangen. Soms verlangen bezoekers daarnaar. Het afgelopen weekeinde was er door allerlei simultane herinrichtingen in het Stedelijk Museum weer eens bijna niets te zien.

Maar als ik Rudi Fuchs was zou ik het nu beschikbare geld maar op de bank zetten en hopen op betere tijden, samen met Jan Wolff van De IJsbreker. Zijn voorstel voor de herinrichting van de voormalige Westergasfabriek is inmiddels ook naar beneden bijgesteld. Maar zelfs dat plan zit financieel vol gaten en wordt gebaseerd op vervuilde grond. Honderd jaar oud Amsterdams gif, dat Amsterdam voor negentig procent wil laten opruimen door het Rijk.

    • Kasper Jansen