Pianist Berman meeslepend

Concert: Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Riccardo Chailly, m.m.v. Lazar Berman, piano. Programma: Hindemith: Symfonische metamorfosen. Stravinsky: Divertimento 'Le baiser de la fée'. Tsjaikovski: Eerste Pianoconcert. Gehoord: 27/4 Concertgebouw Amsterdam. Herhaling aldaar 29/4.

De Russische pianist Lazar Berman is vooral bekend geworden door zijn bijzondere interpretaties van componisten als Liszt en Rachmaninov. Zijn internationale doorbraak vond plaats in 1976, toen hij het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski opnam met Herbert von Karajan en de Berliner Philharmoniker.

Datzelfde jaar maakte Berman een succesvolle tournee door de Verenigde Staten, maar daarna werd het in het Westen weer opmerkelijk stil rondom de 63-jarige joodse pianist, die zeker niet tot de lievelingen van het voormalige Sovjet-regime behoorde. Pas in augustus 1993 debuteerde Berman bij het Koninklijk Concertgebouworkest met het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski. Gisteravond vertolkte hij dit werk opnieuw, en op verzoek van Chailly zal hij het in juni ook in Griekenland uitvoeren tijdens de zomertournee van het orkest.

Berman speelde Tsjaikovki's Eerste Pianoconcert in de maar nauwelijks van de definitieve partituur afwijkende originele versie, maar dat was zeker niet het meest interessant aan zijn gloedvolle interpretatie. Dat hij tijdens de donderende octavenpassages wel eens een paar noten miste, deed er evenmin toe. Voor Berman is technische perfectie geen doel, hooguit een middel om de essentie van de muziek bloot te leggen.

Met zijn van melancholie doortrokken toucher benaderde Berman het Eerste Pianoconcert van Tsjaikovski als een organisch geheel van zangerige melodielijnen, dat hij met een delicate lichtvoetigheid uiteen zette. Het was niet Berman die Tsjaikovski in een keurslijf van uitgekiende frases probeerde te vangen, maar een volkomen natuurlijk ademende Tsjaikovski waardoor Berman zich 'als vanzelf' liet meeslepen en vervoeren.

Hoewel Chailly zijn solist in ritmisch opzicht uitstekend wist te volgen, ontbrak het de orkestbegeleiding aan iedere nuance in frasering, dynamiek en klankkleur. In fortissimo passages produceerde het Concertgebouworkest bijna barbaarse kermisgeluiden. Tijdens de introductie speelde het orkest al zo hard dat het muzikaal gesproken onmiddelijk zijn kruit verschoot, en tijdens het langzame deel viel het golvende cantabile uiteen in gekunstelde fraseringen.

Wèl overtuigend klonken het orkest en Chailly daarentegen tijdens de energieke uitvoering van de Symfonische metamorfosen van thema's van Carl Maria von Weber van Hindemith, en de even sprankelende als alerte vertolking van Strawinsky's hommage aan Tsjaikovski: het Divertimento uit het ballet Le baiser de la fée.

    • Wenneke Savenije