Paul Clark geeft een college over de lach

Voorstelling: Potter's joke door Paul Clark. Gezien: 28/4 in het Lak-theater, Leiden. Verder: Bellevue, Amsterdam, 10 t/m 14/5, daarna elders.

Lachen is, denkt de heer Potter, een sociale vaardigheid die men door ijverig oefenen onder de knie kan krijgen. Hij heeft nog maar één probleem: hoewel hij zelf de diverse onderdelen al wonderwel beheerst - de mond opensperren, zichzelf op de knieën slaan, schuddebuiken - is het hem tot dusver nog niet gelukt de lach op natuurlijke wijze uit de buik te laten komen. Het is een angstaanjagend geluid dat hij voortbrengt. Maar eens moet dat moment komen, als hij maar vlijtig genoeg blijft studeren op de moppen die hem worden verteld.

De zo academisch ingestelde Potter is de nieuwe creatie van Paul Clark, de uit de mime afkomstige theatersolist die zich specialiseert in verbale voorstellingen vol mathematische precisie. Wederom heeft hij het, in verschillende terzijdes, over zijn lievelingsonderwerp: cijfers (en hoe men die bijvoorbeeld alfabetisch zou kunnen rangschikken). Ook de heer Potter blijkt dat eigenlijk een veel boeiender onderwerp te vinden dan de humor, maar vanavond heeft hij zich nu eenmaal voorgenomen een college te houden over de lach en de grappen die deze lach teweeg brengen.

Hij benadert de kwestie cerebraal en op docententoon. Zo zou men kunnen trachten zichzelf door kietelen aan het lachen te maken. Hij doet voor hoe dat moet, met een doodernstig gezicht. Men zou ook kunnen proberen zelf een grap te bedenken, maar dat is slechts weinigen gegeven - zoiets vergt natuurlijk maanden, misschien wel jaren werk in een laboratorium. En dan is het hoogst onwaarschijnlijk dat er iemand om moet lachen, want de grap is nog nieuw. Ja, het is een lastig onderwerp.

Door in de ijzig consequente logica van zijn betoog af en toe lange stiltes te laten vallen, werkt Paul Clark gaandeweg toe naar een tragikomische afronding. Aanvankelijk is zijn verhandeling ogenschijnlijk zo humorloos, dat het heel humoristisch werkt. Langzamerhand vergaat ons echter het lachen. Deze man is een ongeneeslijk geval - en Clark heeft medelijden met hem. Hij is in het theater net zo'n eenling als meneer Potter, maar gelukkig heeft hij meer verstand van humor.