Offensief tegen rechts-extremisten

ROTTERDAM, 29 APRIL. De politie heeft gisteren het Amsterdamse raadslid Y. Graman (44) van de Centrumdemocraten aangehouden wegens brandstichting. Opnames met een verborgen camera van de freelance-journalist B. van Hout, die dit jaar infiltreerde bij de Amsterdamse Centrumdemocraten, waren de aanleiding van de aanhouding. Tijdens een huiszoeking bij Graman vond de politie drie illegale vuurwapens en munitie.

Vanavond worden de beelden die Van Hout maakte uitgezonden in het programma Deadline. De TROS toonde de opnames vorige week al aan politie en Justitie. Graman werpt zich voor de camera zelf op als brandstichter. Hij zou verantwoordelijk zijn voor twee branden: de eerste in oktober 1977 in het zogenoemde SOSA-gebouw aan de Vijzelstraat, de tweede in september 1979 in een opvanghuis voor Surinaamse verslaafden aan de Lijnbaansgracht, waarbij vijf gewonden vielen. Graman zegt daarover dat “de negers brandend in de gracht sprongen”.

Het raadslid stelt verder dat onder CD-leden een 'dodenlijst' circuleert, met daarop de namen van de PvdA-ministers D'Ancona en Van Thijn. De bibliothecaris Graman was actief binnen de nazistische Nederlandse Volks Unie en nam in 1980 deel aan het mishandelen van Marokkaanse asielzoekers in de Mozes en Aäron-kerk. Het Haarlemse raadslid P. Elsthout voorspelde gisteren dat zowel Graman als het Purmerendse raadslid Van der Plas het lidmaatschap van de CD zullen kwijtraken.

De arrestatie van Graman past in een reeks van onderzoeken, arrestaties en rechtszaken tegen leden van extreem-rechtse partijen in de afgelopen weken. Deze week werd het Purmerendse CD-raadslid Van der Plas wegens verzekeringsfraude veroordeeld tot drie maanden gevangenisstraf. CD-partijleider Janmaat en zijn levensgezellin W. Schuurman stonden op 20 april, de verjaardag van Hitler, in Den Haag terecht voor het aanzetten tot haat tegen buitenlanders en discriminatie in de periode 1989-1991.

Zes partijleden van CP'86, waaronder lijsttrekker W. Beaux, kregen op 24 april voor het uitdelen van discriminerende teksten boetes en voorwaardelijke gevangenisstraffen opgelegd. Officier van justitie W. ten Kate verklaarde “hardstikke blij” te zijn met de veroordeling en erkende de zaak met het oog op de verkiezingen met voorrang op de agenda te hebben gezet. Ook loopt er nog een landelijk onderzoek naar CP'86. De Amsterdamse persofficier van justitie P. Kortenhorst zei vanochtend te betreuren dat men er niet in geslaagd is de dagvaarding voor de verkiezingen rond te krijgen.

Het samenvallen van de strafzaken zo dicht bij de verkiezingen is waarschijnlijk niet toevallig. De Leidse onderzoeker J. van Donselaar voorspelde vorig jaar dat de verkiezingen gepaard zouden gaan met een spervuur van onthullingsjournalistiek en gerechtelijke procedures tegen extreem-rechts. Van Donselaar: “Zoiets gaat niet via officiële richtlijnen of afspraken. Maar schandaliseren en criminaliseren is traditioneel een effectieve strategie tegen extreem-rechts.”

Vorige week bevestigde staatssecretaris A. Kosto (justitie) na de uitreiking van de 'handleiding ter bestrijding van extreem-rechts' van de schrijvers L. de Winter en Chr. van der Heijden dat de strafzaak tegen Janmaat en Schuurman een politiek proces is. “Veel Centrumdemocraten zijn toch spitsburgers, die heel gevoelig zijn voor fatsoen”, zo stelde de staatssecretaris. “Door Janmaat voor de rechter te zetten, geven we een signaal aan de kiezers dat zijn uitspraken in onze rechtsstaat niet door de beugel kunnen. Maar je moet de zweer heel nauwkeurig uit gezond vlees snijden, want vrijheid van meningsuiting is een groot goed.” De uitspraak in de zaak tegen Janmaat en Schuurman is op 4 mei, de dag na de verkiezingen. Bij vrijspraak hoeft de CD derhalve niet op electoraal gewin te rekenen.

Een woordvoerder van het ministerie van justitie ontkent dat er een formeel beleid bestaat om extreem-rechts met het oog op de verkiezingen intensief te vervolgen. Al zegt hij op persoonlijke titel niet ongelukkig te zijn “met het samenvallen van deze zaken en de verkiezingen.”

    • Coen van Zwol