Martin van Vreden

Galerie De Praktijk, Lauriergracht 96, Amsterdam. T/m 19 mei. Wo t/m za 13-18u, eerste zo van de maand 14-17u. Prijzen 2500 tot 8500 gulden. Monografie Martin van Vreden Works 1990-1993 , 91 blz. Prijs ƒ 39,50.

Martin van Vreden (Olst, 1952) is een dapper schilder. Sinds 1990 schildert hij nog maar een paar onderwerpen: bloemen, boekenkasten en amuletten. Schilderijen van bloemen en pastels van bloemen en boekenkasten zijn nu te zien bij galerie De Praktijk in Amsterdam. Vooral de bloemen maken Van Vreden tot een dapper schilder, op het gebied van amuletten en boekenkasten heeft hij minder rivalen. Wie durft er na Van Gogh nog aan een zonnebloem te beginnen, na Monet aan een waterlelie? Van Vreden schildert voornamelijk rozen en amarylissen, maar ook daarin is hij niet de enige. De vorig jaar overleden Erik Andriesse kon dood en leven samenballen in een enkele amaryllis, Marc Mulders ontleende ritme in kleur en vorm aan bevroren rozen.

Maar rozen en amarylissen hebben weer een heel ander effect in de versie Van Vreden. Hij schildert ze niet rauw, als Mulders, of precies, als Andriesse, maar zacht. Over de pastels hangt een prachtig poederwaas. Bloemen zijn voor van Vreden alleen de daadwerkelijke bloem, ze hebben geen stelen, ze staan niet in een vaas, alleen de kleurige kelken vormen composities op een meestal donkere achtergrond.

De bloemen van Van Vreden overdonderen. Zijn werk is expres, op het eerste gezicht mooi, zijn kleuren zijn oogstrelend, verleidelijk. Veel kunstenaars zijn erop uit om het mooie te laten zien van het lelijke, van het alledaagse of van het veronachtzaamde. Van Vreden doet dat niet: hij toont het mooie van het mooie. Er zit zelfs geen addertje onder het gras, de schilder lijkt werkelijk te verlangen naar pure schoonheid, zonder ironie, zonder parodie.

Ik vermoed dat Van Vreden daarom wel eens last zal hebben van wat de Duitse kunstenaar Ludger Gerdes een beetje arrogant 'applause from the wrong side' heeft genoemd. Kunstwerken kunnen volgens hem door verkeerde mensen om verkeerde redenen worden gewaardeerd. Inderdaad, iemand die Mondriaan verafschuwt kan wel van de bloemen van Van Vreden houden, alleen al omdat het zo prettig is dat je de bloemen die hij schildert kunt herkennen, hoewel ze vaak anders van kleur zijn dan in werkelijkheid mogelijk is. Van Vreden maakt ware paintings for the millions, maar dat lijkt mij eerder een verdienste dan een bezwaar. Zijn bloemen zijn geen kitsch, daarvoor zijn ze te smaakvol. Evenmin gaat het bij de beste werken om decoratie: daarvoor dringen ze zich te veel op, en, daar zit misschien de kern, stellen ze te veel vragen naar het wezen van schoonheid.

De pastels van bloemen worden in galerie De Praktijk afgewisseld met pastels waarop een stuk van een boekenkast is te zien. De meeste boeken hebben geen titels of auteurs, ze zijn in een kleur geschilderd. Van Vreden behandelt de boeken op precies dezelfde manier als de bloemen, alsof hij zich heeft afgevraagd of zijn manier van schilderen ook bij een minder bekoorlijk onderwerp zal werken. Het antwoord is nee: boeken lenen zich bij hem minder goed voor het creëren van schoonheid dan bloemen. Het verschil maakt de boekenpastels wel aandoenlijk. Van Vreden heeft de boeken bovendien een grapje meegegeven. Per pastel heeft een boek een woord op zijn rug, die van een beroemd kunstenaar als Yves Klein of Titiaan.

In de galerie is ook een onlangs verschenen monografie te koop, met veel reprodukties en een brief aan de kunstenaar van Dirk van Weelden.

    • Bianca Stigter