In Holland is wel degelijk sprake van een hofcultuur

Koninginnedagconcert met hoofse muziek uit de 18-de eeuw, Ned.3, 21.03-1.54u.

Het tiende Koninginnedagconcert, dat vanavond door de NOS wordt uitgezonden, bewijst weer eens de misvatting dat er in Nederland geen sprake zou zijn geweest van 'hofcultuur'. Er was wel degelijk Hollandse hofcultuur, zij het meer ten tijde van de Oranjes als stadhouders dan als koningen. Vanavond hoort men vanuit de balzaal van het Haagse Paleis Noordeinde muziek van Colizzi, Meder, Zingoni, Graaf en Mozart. Al deze componisten hadden in de achttiende eeuw relaties met het Oranjehuis. De Oranjes hadden toen een eigen orkest, lieten op het Noordeinde opera's uitvoeren en musiceerden zelf ook.

Het typerende van de Hollandse hofcultuur was dat die typisch Hollands was - bescheiden dus in vergelijking met de vaak megalomane hofcultuur in landen als Frankrijk, Oostenrijk en Duitsland, waarvan de nog steeds talloze reusachtige paleizen getuigen. In Holland was alles op dat gebied gematigder, waardoor we hier nu nog zowel cultuur hebben als een hof met - nog steeds - een hofcultuur. Dat doen ze ons tegenwoordig in Frankrijk, Oostenrijk en Duitsland niet na! En als onze koningin op bezoek gaat bij die presidenten, neemt ze Hollandse cultuur mee, een orkest of een dansgezelschap.

De Oranjes deden zelfs een van de belangrijkste vorstelijke gestes ten behoeve van de Europese cultuur. Toen de jonge Mozart in 1765 in Den Haag was om daar als wonderkind op te treden aan het hof, werd hij vreselijk ziek. Bijna stierf de 9-jarige Mozart aan tyfus, maar tenslotte genas hij, mede dankzij een nieuwe methode van de oude hofarts Schwenke, die de Oranjes aan vader en moeder Mozart ter beschikking stelden. Mozart droeg de zes sonates (KV nrs 26-31) op aan Prinses Caroline, aan wie hij zijn leven dankte.

Ook in deze eeuw hebben de Oranjes belangstelling voor cultuur en zijn op dat gebied vaak zelf actief. Wilhelmina schilderde: op het prachtig gerestaureerde Paleis Het Loo ziet men haar schilderswagen, waarmee ze de vrije natuur introk. Prinses Juliana houdt van toneel en speelt dat ook. Prins Bernhard schildert. Koningin Beatrix boetseert en beeldhouwt. Prins Claus is een groot muziekliefhebber, hij presideerde in 1985 het 'jaar van de muziek' en is beschermheer van het Koninklijk (!) Concertgebouworkest. Prinses Irene zie ik wel eens bij een concert. Prinses Christina kreeg zangles en is net als haar moeder bevriend met de zangeres Teresa Berganza. Jorge Guilliermo, de echtgenoot van prinses Christina, schrijft kunsthistorische boeken. Pieter van Vollenhoven, de echtgenoot van prinses Margriet, speelt piano en treedt ten bate van sympathieke doeleinden op met zijn Gevleugelde Vrienden.

Ook in de toekomst zal die Hollandse traditie van hofcultuur zich wel handhaven. Prins Willem Alexander houdt van popmuziek en bezocht afgelopen woensdag op zijn verjaardag het Kroonprinsconcert in Den Haag, waarvan de opbrengst ten goede kwam aan Unicef-projecten in het voormalige Joegoslavië. De kroonprins luisterde onder andere naar de Maastreechter Staar, Berdien Stenberg en de Koninklijke Militaire Kapel.

    • Kasper Jansen